PENGAKSAMA
Om Swastuastu,
Om Ano Badrah Kratawo Yanthu Wiswatah,
Om Ksama sampurna ya nama swaha.
Puja pengastungkara majeng ring Ida Betara Sesuhunan sami, dwaning sangkaning paswecan Ida,cakepan alit indik Ngaben Kinembulan ring Desa Adat Tegenan warsa kalih tali tigang likur puniki, presida kepuputang pinyurat ipun.
Kesayewyaktyannyane tityang wantah murunang dewek nyurat indike puniki,nanging sangkaning mabuat gumanti manah tityang mangda wenten anggen pengeling-eling rikalaning ngemargiang pitra yadnya,napimalih karyane puniki sampun kesungkemin kemargiang nyabran limang warsa apisan melarapan pemargi Ngaben Kinembulan,sane sampun kesungkemin melarapan perarem Desa Adat Tegenan ngawit warsa 2008.
Ring pemargi Panca Yadnya, Pitra Yadnya wantah yadnya sane paling madurgama,sane paling tenget yan rasa rasayang, minabang megejeran jagate yening iwang ban nampenin, mawetu sida ngantos apecengilan ring sanak,pekadangan lan pakraman minabang rasa erang,wirang lan girang manah sang medue karya mawinan midep mekadi asapunika.
Mejalaran antuk kewentenan punika, tityang juet pisan manahe mangda wenten angge bantang pemargi,medasar antuk piteket-piteket anak lingsir,sastra,dresta,miwah pengalaman ngemargiang yadnya,sane ki-rang wewehin,sane lintang kirangin, raris mewetu cakepan alit puniki.
Melarapan galah becik puniki,tityang matur suksma ring para nayaka, penghlingsir,prejuru desa,prawartaka karya miwah sane siosan sane nenten sida onek tityang siki kalih,mogi paweweh dane sareng sami presida maripurnayang cakepane puniki,mewetu raris tetujon utama nitenin pemargin Ngaben Kinembulan ring Desa Adat Tegenan presida antar lan galang apadang pemarginnyane kapungkur wekas.
Ngiring semeton sareng sami meyasa kerti,ngertiang jagat duene pamekas ring Desa Adat Tegenan mangda presida santi sanjeroning kahuripan,sampunang sangkanning meyadnya (ngaben) ngewetuang pikobet ring kahuripan pakraman. Manah sane lintangang ngiring uredang,sane ngured ngiring panjangan mangda presida nemu gelang,pastika antar pemargi ne,sampunang sangkaning manah ten manut sareng pekalihan, ring desa utawi ring nemonin pengabenan nyelang kalangan, nyelang lambe miwah nyelang galah,raris krama dados cundang,mogi kapungkur wekas nenten mangguh jatma sane memanah kadi asapunika,pamuputne sira ja baosang ,pastika iraga jagi mesemeton rikala iraga mantuk ke desa wayah,watangan iragane pastika mapupul dados asiki ring cetra ganda mayu nganutin karang awak.
Sios ring punika sang sapa sira sane melaksana kaon,pastika pacang mangguh karma wasanan ipun ring kauripan,ring perti sentana taler presida kebakta kejagat maya sunya loka karmane kaon punika. Punika taler ring semeton sane sampun nitenin pemargin yadnya,dresta,adat lan agama ring desan iraga, pamekas subakti nekeng tuas ngaturang ayah ring Ida Betara,metetulung ring sang kekaryanin pastika polih karma sane becik yan sampun semeton ngemargiang subhakarma.
Inggih asapunika pengaksaman tityang,suksma sareng sami,nunas iwang yen wenten bebaos tityang ngewetuang karna sula ring angga pengwacen.
Garang bangkung ring medura,kijang sangkur metanduk kalih.
Kirang langkung nunas ampura,benjang pungkur kecunduk malih.
Canging mentik ring semanggen,kuning bawang gedang meudang.
Yening becik ngiring anggen,yening iwang ledang anyudang.
Om Santi Santi Santi Om
Tegenan,Umanis Kuningan,
13 Agustus 2023
Tityang kang sinurat :
Mangku Manik Puspa Yoga
SAMBRAMA WECANA PENGLINGSIR DESA
Om Swastyastu,
Angayubagya rasa manah tityang dados naktua,dwaning buku kecil indik Ngaben Kinembulan ring Desa Adat Tegenan sane kekaryanin olih Mk.Manik Puspa Yoga puniki wyakti mabuat pisan,penting pisan niki. Saking dumun daweg tityang kantun dados bendesa sampun wanti-wanti tityang nunas mangda dane ngaryanin buku kadi asapuniki,nanging wau mangkin presida kepuputang,matur suksma pengacep tityange sampun kedagingin.
Ida dane sareng sami,napi mawinan buku puniki mebuat pisan,dwaning manut pengalaman tityang ngayah dados bendesa ring Tegenan ngawit 2007 ngantos 2022 ,ngaben puniki sinalih tunggil yadnya sane paling luar biasa semangatnya karena napi ? karena ngaryanin nak lingsir atau leluhur sane paling dekat sentuhannya ring sang sane ngaryanin,seolah-olah rasa punika kantun maurip. Moment niki akan sangat mudah membuat krama nika bersatu atau sebaliknya.. bersetru,hingga krama terpecah belah,karena nika lah, pro-gram pertama tityang mewujudkan kesatuan lan persatuan krama melarapan upacara ngaben bersama utawi Ngaben Kinembulan Desa Adat Tegenan sane kekawitin duk warsa 2008 pinaka ngaben Kinembulan olih Desa Adat kaping pertama kemargiang, ngantos mangkin satunggil limang warsa sampun becik pemargine.
Medasar pengalaman ngaben kinembulan 2008,2013,2018 lan 2023 terus kerevisi mangda sayan nincap pemargine,beberapa sisi wenten penambahan lan ring sisi lain wenten pengurangan,suksman ipun upacara puniki nenten boros karena jorjoran padahal ten penting, disederhanakan nanging diusaha-kan manut ring sastra,dresta lan agama, santukan mangda taler sajeroning meyadnya,swadarma ring kulawarga melarapan ngerereh pengupajiwa mangda presida antar tan kapiambeng sangkaning meyadnya.
Inggih asapunika atur tityang,kirang langkung nunas ampura,cutet suksma pang banget majeng Pak Mangku Manik sane sampun nyarengin tityang mepengayah saking dumun nitenin kewentenan Desa Adat puniki,menata cetra,ngerancang program ,merenopasi wantilan desa,ngewangun,paiketan pemangku,pakis,serati,miwah sane siosan. Astungkara kenak sadya rahayu.
Om Santi Santi Santi Om.
Tegenan,14 Agustus 2023.
Mk.Md.Sedana.
SAMBRAMA WECANA BENDESA
Om Swastyastu,
Sesanti angayubagya aturang tityang,dumadak sangkaning paswecan Ida Beta-ra sami napi sane keaptiang presida kecunduk,antar pemargine. Punika taler cakepan alit puniki sane memurda Ngaben Kinembulan ring Desa Adat Tegenan sane kesurat olih Mk.Manik Puspayoga presida kepuputang pastika taler sangkaning paswecan sesuhunan mawinan dane sadya rahayu,kenak mawinan presida nyurat sastra puniki.
Cakepan puniki mabuat pisan pinaka rekaman peristiwa pemargi pengabenan kinembulan saking kapertama ngantos kaping pat puniki,pemargi punika nyabran limang warsa kebecikang mangda sayan nincap lan antar pemargine,nenten doh lempase saking sastra,dresta,adat lan agama sane sampun kesungkemin pamekas ring Desa Adat Tegenan. Pemargine punika kasurat,kapupulang dados cakepan puniki,tityang pinaka Bendesa angayubagya dwaning sampun kewantu nyurat dresta,sastra,agama lan adat sane kemanggehang ring upacara pitra yadnya,mangda wenten anggen geguat siku siku pameneh sajeroning ngemargyang yadnya,santukan yadnya pitra niki paling aken,serius lan paling seru kemargyang,mawinan perlu “hati-hati” ngemargyang,astungkara sangkaning penglingsir/bendesa Mk.Made Sedana sampun presida nyikiang krama melarapan ngaben kinembulan puniki sabilang limang warsa apisan. Selantur ipun akeh naler pemargi-pemargi adat lan agama sane perlu becikang,perlu karyanin ilikitanipun,antuk punika ngiring semeton sarengin ngewangun desan duwene,melarapan ngayah ngaryanin geguat yadnya marupa cakepan sastra mangda presida ketinda olih para yowana pinaka pewaris tetamian kapungkur wekas,napi malih sradan krama hindune sampun sayan rered kewentenane,antuk punika iraga sareng sami patuta ngaryanin mangda nenten punah ring jagat Tegenan.
Inggih akadi nika atur tityang,kirang langkung nunas ampura,tityang ngangganing krama matur Suksma antuk utsaha semeton sane sampun urati ring indik kewentenan desan iraga,astungkara rahayu.
Om Santi Santi Santi Om
Tegenan,15 Agustus 2023
Bendesa Desa Adat Tegenan,
I Ketut Wana Yasa
NGABEN KINEMBULAN
KRAMA DESA ADAT TEGENAN WARSA 2023
A. MURDA WAKYA
Desa Adat Tegenan sane megenah ring wawengkon wewidangan Pura Agung Besakih,wantah sinalih tunggil Desa Adat pinaka Desa Pregunung gumanti desa sane dados pekandel ring sepemargin yadnya ring Pura Agung Besakih,antuk punika sajeroning ngemargiang upacara pitra yadnya nenten kelugra ngeseng utawi nunjel layon mangda nenten nyemerin linggih Ida Betara ring Besakih.
Sajeroning ngemargiang upacara ageng panca yadnya sinalih tunggil ipun Pitra Yadnya,sang sane ngemargiang karya, manut Lontar Dewa Tattwa.10 kebaos “Manah lega dadi ayu, aywa ngalem drewya. Mwang kamagutan, kaliliraning wang atuwa aywa mengambekang krodha mwang ujar gangsul. Ujar menak juga kawedar denira. Mangkana kramaning sang ngarepang karya aywa simpanging budhi mwang krodha”
Artosipun:
Manah sane ledang lascaria sane patut gamel ,sampunang alem/bridbid ring padruwean yening sampun keanggen meyadnya,sampunang piwal ring piteket nak lingsir sane wikan,sampunang brahmantya,mebaos kasar lan degag.baos sane becik alus banban patut uncarang.Asapunika kepatutan anake sane ngemargyang yadnya. Sampunang piwal ring manah suci Nirmala pinaka agem-ageman ngeyasaang karya.
Selantur ipun manut lontar Widhi Sastra Tutur Tapeni Yadnya(72-73), kebaosang “…ngaran ling nira Bhatari Tapeni, ngaran Bhatari Uma Dewi sira Hyang ring Pura Dalem, maka lingga gama kerthi ulahing wong kamanusan. Adruwe pariwara watek apsari maka, Dewi Kancak, Dewi Pradnya, Dewi Wastu mwang Dewi Sidhi, ika pariwaranira mekabehan.
Uduh sira sang umara yadnya, sang parama kerti sang akinkin akerti yasa, nguni weh ta kita sang anggaduh gama-gaman, rengo lingku mangke, dak, sun warahi kita parikraman ing bhkati astiti ring gama tirta, aja sira tan mitulu ri hing ning sastra iki, nimita kweh wetun ikang yadnya, sapta yadnya, sapta yadnya luire: Aswameda yadnya, Siwa yadnya, Dewa yadnya, Rsi yadnya, Pitra yadnya, Bhuta yadnya, Manusa yadnya, samadania limuwih-aken pada luwih ika tinemuni ya, palan ing yadnya, samangkana juga wineh utamaning kang yadnya, patemuang kunang kang Agama, Ugama, muang Igama, apan ika ngaran pamurtian Sanghyang Tri Murti, tan wenang amalaku yadnya yan tan ingangge tattwa, ika ingaran Wuta, yan tan ingangge solah ayu sang umara yadnya, ika ingaran Tuli, muah tan ingannge yadnya ngaran rumpuh tan sida karyania, apan sukmania ika kadi anggan sira, ana hulu, ana awak, muang ana juga sukunia, mangkana utamaning kang yadnya. Apan sukmania, yadnya palan ikan yadnya wahya diatmika nemu sira rahayu”…..
Suksmanipun:
..”meparab Bhatari Tapeni utawi Bhatari Uma Dewi, Ida wantah sungsungan ring Pura Dalem, Ida pinaka pengrajeg uger-uger ngemargiang agama ring panegara krama, Ida keabih olih para widyadari sane meparab Dewi Kancak, Dewi Pradnya, Dewi Wastu lan Dewi Sidhi, nika wantah pengabih ida sami.
Uduh dewa-dewa ane lakar ngelarang Yadnya, manira ngicen pewarah-warah kapinang idewa ane demen nyalanang agama, pirengang pewarah manira ne jani,pamekas cening ajak makejang ane demen nyalanang agama tirta/Hindu , sujatine anak liu pepalihan yadnyane, ada pepitu bebacakan yadnya luire ; Aswameda yadnya, Siwa yadnya, Dewa yad-nya, Rsi yadnya, Pitra yadnya, Bhuta yadnya, Manusa yadnya, mekejang padé utama, keto masi manira ngicen piteket tetuek nyalanang ajaran agama, ugama lan igama sawireh buka tetelu ento tusing ada len tuah Sanghynag Tri Murti nyekala, adungang nyen pantaraning upakara; yadnya muah tattwane, sawireh ento madan yadnya, yening mimpas uli Tattwane ento kebaos “buta”, yening sing manut uli uger-ugering nyalanang yadnya ento madan “bongol”, lan yen sing nganggo upakara ento suksmane “rumpuh’, nirdon gegaene,ento mekejang tusing ada len tuah niasa ukudan iraga , adá ulu/sirah, adá awak/ukudan, lan adá batis, ento kautaman iraga meyadnya, mekarma sekala lan niskala,lakar sida nemuang ane madan morksartam jagatita ya ca iti dharma.
B. NGABEN KINEMBULAN
Ngaben Kinembulan suksmanipun wantah ngemargiang Upacara Pitra Yadnya sareng-sareng pantaraning krama sane megenah ring Desa Adat Tegenan utawi wargi sios sane kekuubang olih sinalih tunggil krama Desa Adat Tegenan nginutin tata titi sedaging perarem Desa Adat Tegenan.
Kruna Ngaben mawit saking makudang-kudang pinampen,nanging tugesne mekadi ring sor puniki;
1. wit ipun saking kruna Ngabu(menadosang abu) polih pengiring in kesandiang dados Ngaben inggih punika pula pali menadosang layon punika kageseng dados abu melarapan gni yadiastun alit ngangge nyasa utawi simbul,mekadi ring Tegenan sane kageseng wantah prerai/simbul layon.
2. Wenten taler maosang wit ipun saking kruna beyá,polih pengeter ngá pengiring in dados kruna ngábeyánin artos ipun mekelin (tarpana), mawinan Pitra Yadnya punika wenten upecara mekelin/penanjen sang ilang sane sampun mantuk ke desa wayah.
3.
Taler wenten maosang mewit saking kruna api polih pengeter ngá lan pengiring in dados kruna ngapiin ngandi dados ngapen,aksara pá nyatirupa dados aksara bá mawinan ngapen dados aksara ngaben. Api pinaka nyasa Brahma lan Brahman,tetuek ipun mangda sang pitara presida mewali ke Brahman pinaka Sang Sangkan paraning dumadi.
C. SUKSMAN NGABEN
Angga sariran imanusa sane kebaos Stula Sarira sane mawit saking Panca Maha Bhuta (Akasa,Apah,Teja,bayu lan Pertiwi) kauriping olih Sanghyang Atma taler keiket dening Panca tan matra (Sabda Tan Matra,) sane kebakta saking karma duke mahurip. Mangda presida suci/bersih,sida amor ring acintya mawinan patut kemargiang upacara Ngaben.
Dadosne ngaben punika wantah upacara penyucian sanghyang atma saking panca maha Bhuta mangda presida ngewaliang kegenah suang-suang lan ngelepas sanghyang atma saking stula sarira.
Wenten tigang palet sane patut kemargiang sajeroning ngemargiang upacara Pitra Yadnya,minekadi :
a. Ngaskara
Ngaskara pinaka serana nyuciang Sanghyang Atma saking Preta manadi Pitara,mangda presida ngungsi Buah Loka.
b. Tirta Pengentas.
Tirta Pengentas pinaka piranti memutus sifat kepurusan (kejiwa-an) lan predana (kebendaan),mangda presida ngungsi Brahma-loka.
c. Prelina.
Prelina piranti ngelebur sarira sang lampus mangda mewali kesangkan paraning dumadi,sanghyang atma mewali ke Parama-atma,prakertin ipun mewali ke bhuana agung,suksman ipun ngewaliang ke genah sane patut.
D. ATMA WEDANA
Upacara Atma Wedana kebaos Ngeroras utawi Maligya,Mamukur, Nyekah miwah sane siosan,pinaka upacara lanturan saking upacara ngaben sane gumanti metetujon ngelepasang Sanghyang Atma saking Stula Sarira,yeni ng atma wedana ngelepasang Sanghyang Atma saking Suksma sarira mangda presida ngungsi Bhuah Loka. Suksma Sarira sane medasar Panca Tan Matra,Dasendria miwah sane siosan kasuciang melarapan upacara ngeroras metetujon taler mangda Sanghyang Atma presida amor ing acintya melarapan pengastiti yasa kerti pertisentanan-ipun taler medasar karma wesanan sanghyang atma. Antuk punika sajeroning atma wedana setata kedasarin antuk tigang sampir minekadi :
a. Cinandi Bang pinaka niasa Puspa Lingga Sekah,pinaka lingga Sang Dewa Pitara/Leluhur Sanghyang Atma,sanghyang atma sane kekarya-nin pinaka meraga sisya.
b. Cinandi Petak,pinaka prelambang Puspa Lingga Sangge,pinaka lingga Sang Hyang Antaratma/Dewa hyang pinaka Guru Nabe.
c. Cinande Hijo mepinda Daksina Lingga pinaka stana Sanghyang Paramatma,Bhetara Kawitan pinaka witning kahuripan ring bhuana agung. Sajeroning pemargia,maiter pang tiga murwa daksina ring bale peyadnyan,pinaka nyasa Sang Pitra manadi Sang Pitara lantur dados Sang Dewa Pitara. Nika mawinan patut pisan titenin ngemargiang yadnya medasar antuk manah suci Nirmala kadi kasurat ring Lontar Dewa tatwa 10,kadi ring ajeng.
E. SEJARAH NGABEN RING DESA ADAT TEGENAN.
Upacara Pitra Yadnya sune lumbrah kebaos ngaben ring Desa Adat Tege-nan,sampun tami ketami kemargiang ,pemargine midep niri niri,meseka utawi mekelompok,akeh pemargi,akeh pengalaman naen kerasayang olih sang nue karya,suka duka pemargin yadnya sami sampun kerasayang.
Indik pemargin pitra yadnya presaida kauningang manut pengalaman Guru Mangku Sulandri kadi asapuniki:
1. Warsa 1938 ngaben masal kapertama,magenah ring Hyang Srigati saking Dadia Ibu Kanginan,nanging upacara nenten ngemargiang ngeroras,dwaning kapiambeng prebeya,akeh sawa nyatakang dwa ning sue nenten naenin ngemargiang pengabenan. Sulinggih sane muput saking gria Buda Keling,Bebandem
2. Warsa 1948,kemargiang ngaben meseka dados 3,magenah ring Hyang Nari(Dadia Pasek kayu Selem),Hyang Suadnya(Dadia Penataran),Hyang Jero Dalang Sumarka(Dadia Ibu Kawan),naler nenten nyantos ngeroras,kapuput olih Dukuh Badeg,Pedanda Kemenuh Singarata kawan lan Pedanda Buda.
3. Warsa 1958,kemargiang Pitra Yadnya ngantos ngeroras magenah ring Hyang Srigati,akeh sawane,utaminipun akeh sane ngeroras-ang,kapuput olih Ida Pedanda Gde Alangkajeng Nongan,sami krama Tegenan kaingkup,labda karyane.
4. Warsa 1967,ngaben kelompok magenah ring Hyang Sabda Cinang kemanggalain Hyang km.Sudana (Dadia Pajenengan) lan Hyang Ketut Sabda(Dukuh Belatung) miwah Hyang Mk.Suketisna, (Dadia Pajenengan) ngantos wenten hiburan drama saking Suukan.kapuput olih Ida Pedanda Gde Alangkajeng,Nongan.
5. Warsa 1970, taler magenah ring Hyang Ketut Sabda,taler kemanggalain olih Hyang Km.Sudana,Hyang Sabda,Hyang Mk. Suketisna(Dadia Pajenengan) lan I Wayan Degeng (Dadia Pena-taran) ,nanging wenten pikobet akedik,Jero Putus sane muput ring cetra lan Prajepati,sekadi anak linglung kroda ring genah peyadnyan kadi anak taneling,mawinan ngantos kelaporang ring Polisi,tambis mebui,nanging Hyang Gentiada perbekel Menanga sane ngambil kegenahang ring jeron dane kirang langkung asasih,ngantos mewali eling ring angga.
6.
Warsa 1974,magenah ring Mk.Kertiasa,kemanggalain olih I Wayan Degeng kesarengin krama Tegenan banjar kaler kelodan, kapuput olih Ida Pedanda Istri Alangkajeng,Nongan. Pantaraning prawartaka karya wenten parebat saling salahang dwanning rikala nangkil ke gria ngerincikang bakti,dane prawartaka nenten makta catatan,wau jagi kemargiang yadnyane,sarana upakara sane kebuatang nenten wenten,rika raris polih memanes akedik.
7. Warsa 1978 magenah ring Tulak Tanggul ring tegalan I Wayan Suweden(dadia Ibu Kanginan),sepisanan mokokin ngaben,taler keembat olih Mangku Suketisna (D.Pajenengan) kapuput Ida Pedanda Istri Alangkajeng,Nongan.
8. 1988 pinaka wicara pitra yadnya sane paling ngengsekin manah, ica menawi anake maosang,dwaning sangkaning surat kaleng byur kramane mepalasan ngemargyang yadnya. Sedurung ngerincikang yadnya adung kramane pacang mesikian ngemargiang yadnya, sampun pada tedun ngayah makta palpalan lan gesing,magenah ring Tulak Tanggul tanah duen I Wayan Suweden saking Dadia Ibu Kanginan jagi ngawitin nanceb kamanggalain olih I Wayan Degeng, tan pari angen pemangku Dadia Ibu Kanginan Mk.Kertiasa keni Surat Kaleng(SK), kebaosang pemangku ngangguang kita, sisan PKI,bakuh kenyat ten dados tungkasin, miwah sane siosan, SK punika kagenahang utawi kepanggihin ring rurung Mk.Suketisna,irika raris byur kramane,mewetu jengah erang,branti raris Mk Kerti, cutet kekeh manah ipun ten jagi nyarengin ngaben ring Tulak Tanggul sawireh ipun keni kapisuna,kagedegang olih sinalih tunggil pengamel yadnya cutet ke waringin ipun jagi ngaben, kenten baosnyane ngambul ring penglingsir dadia. Irika raris guru Km Suiji pinaka penglingsir/ Klian dadia, meweh ngemanahin,yen ten tampenin ipun palas ring padadyan,napimalih dados pemangku, yen ten nyarengin ring desa jagi pikobet. Irika raris pyanak ipune I Wayan Suiji sareng ngemanahin indike punika,raris ipun nunas tetimbang ring PPL Agama Kecamatan Rendang dane Ngakan Putu Murtika,taler nunas tetimbang ring BPLA Kecamatan Rendang I Wayan Sumarta,irika raris kepaica pemutus mangda nyikiang kulawarga dumun yadiastun abot manahe nampenin indike puniki.
Medasar piteket punika I Wayan Suiji raris nauhin penglingsir dadia sane taler ngamong ring adat minekadi I Ketut Tantri dados Klian Dines,I Wayan Sukarma dados klian Adat,I Wayan Gelgel dados penglingsir naler,irika raris I Mangku Kerti kelemesin, keolas-olasin mangda nenten ngambul mangda kayun mesikian ngaben ring Tulak Tanggul,kemad manahe yen singsal ring desa,yadyastun keni SK sane penting mangku ten sekadi asapunika (baos Klian Dadia), nanging kekeh ipun ngotot cutet nenten kayun ngampurayang sang ngarya SK,irika raris keputusang nuutang manah ipun ngaben ngeraga kulawarga Dadia Ibu Kanginan yadiastun jagi ageng penadosne,terpaksa ngemargiang pemargine punika. Sekadi makan buah simalakama manah dane klian Dadia Ibu Kanginan,pasti lakar genting penadine baos dane klian.
Sesampun panemaya sayewakti dadia Ibu kanginan kekucilang, sira sane purun ngewantu pastika kemesehin,palas raris kramane dadia ibu kanginan kelawan 7 dadia. Waluya kadi tunggingin jit rasan manah dadia ibune,ten wenten purun mecapatan,sami duhkita ring wargi Ibu Kanginan,waluya kadi cicing berek pekantenane,padahal tanah genah meyadnya duwen krama dadia Ibu Kanginan,nanging akadi nika kewentenane. Mogi kepungkur wekas bikas jatmane kadi asapunika nenten merawat malih ring jagate mawinan uug kramane ring Desa Adat Tegenan dawege punika.
9. 1993 Paiketan Suka Duka Seraya Winaya Santi ngemargiang pengabenan ring Bale Peyadnyan Suka Duka,kompak kramane sawireh pangrencana Bah-Bangun artos ipun yening wenten krama kelayu Sekaran langsung keabenang olih Suka Duka, nanging ri sajeroning pemargi nenten sekadi asapunika. ,yening meduean langsung keabenan yen tiwasan nenten memargi.
Yening Dadia Ibu Kanginan ngemargiang pengabenan ring genah I Wayan Sukarma Klian Desa Adat kesarengin antuk Dadia pasek Gelgel kulawarga I Wayan Tarsi Munggal.
10.
1998 dasa tiban sampun yusan Suka Duka Seraya Winaya Santi ngemargiang pengabenan ring Bale yadnya lan Pura Penataran sane kapuput olih Ida Pedanda Gunung gria Gunungbiau,Muncan, nanging sinalih tunggil Pengrajeg Suka Duka Seraya Winaya Santi, Jero Dalang Sumarka (Dadia Ibu Kawan) mepamit saking Suka Duka,lantaran nenten cumpu malih dwaning nenten manut ring semaya/kesepakatan ,irika raris dane ngabenang rabinnyane sareng kulawarga Dadia Ibu kawan I Made Selamet sane ngabenang gurunipun Jero Ketel megabung sareng Pengabenan Dadia Ibu Kanginan sane megenah ring Nyoman Srigati/Ketut Ridana. Pengabenan puniki kapuput olih Ida Pedanda Istri Alangkajeng.
11. Pengabenan 2008 ,puniki pengabenan kapertama sane kelaksana-yang olih Desa Adat magenah ring Tulak tanggul,tanah duwen I Wayan Suweden dadia Pasek Gelgel Ibu Kanginan,sangkaning prakarsa dane Bendesa Mangku Made Sedana. Warsa 2007 klian desa Adat Tegenan Pjs I Ketut Suradana kagentos antuk pemargi pemilihan Bendesa sane pinaka calon I Wayan Artawan lan Mk.Made Sedana,suara kapolihang olih Mk Md.Sedana 141,Wayan Artawan 21,akeh krama wenang memilih 351. Sane pinaka manggala prawartaka Jero Degeng.
Dane Mk Md.Sedana saking Rendang magenah ring Munggal pinaka bendesa anyar ngayunin pikobete ring Tegenan sajeroning pitra yadnya,raris mepikayun jagi nyikiang krama melarapan ngaben kinembulan,krama keni patusan ; gesing akatih,palpalan 2 (kalih) papah sampun maulat,beras 2(kalih) rontong(5 kg) sane becik keajiang jinah (diuangkan). Swadarma pakaryan krama Desa Adat ; nanceb tetaring/warung,Ngeruak setra lan mereresik ring margi,meebatan pengwales adat lan nyandang (manut perarem krama sane medue karya nenten dados ngewales jenukan).Dane Mk Made Sedana sane presida nyikiang krama sane tambis palas sangkaning pikobet jatma kekalih,dane memanah nenten dados wenten negara dalam negara ,kabubarang raris Suka Duka Seraya Winaya Santi punika. Pinaka pengrajeg Karya sapisanan penanggungjawab dane Jero Bendesa Made Mk.Sedana,Petajuh/Bendahara Mk.Jata penyarikan I Wayan Suiji. Pinaka Yajamana karya Ida Pedanda gde Jelantik Dangin gria Alangkajeng,Nongan. Ngaben selantur ipun karincikang 10(dasa) warsa apisan mangda danganan kramane nangun yadnya,dwaning sane perlu ke-aben/abu/prelina-ang boya anak padem kemanten nanging sane kantun maurip taler perlu keabenang/keabuang inggih punika awidya/kebodohan ipun,mawinan alit-alite perlu sekolahang taler sane merluang prebeya patut titenin mangda kramane wikan sayan nincap kewagedane manut kadi visi Banjar Adat Tegenan Kelod Widya Kertha Mandala (melalui Pendidikan kita wujudkan kesejahtraan lingkungan/masyarakat).
12. Warsa 2013 pengabenan sepatutne kemargiang warsa 2018, nanging I Wayan Songkrong sinalih tunggil wargi memanah ngabenang wayah ipun( I Made Nari) ke Pempatan yening Desa nenten ngaben warsane puniki. Nampenin indike punika Bendesa marumang penglingsir desa,pamuput paruman kasungkemin :
a. ngerubah perarem ngaben kemargiang satunggil 5 warsa nyabran warsa me angka satuan 3(tiga) lan 8(kutus) wireh warsa angka satuan 9 kewentenang karya Panca Wali/Bali Krama ring Besakih, Tegenan pinaka Desa Pregunung patut sareng ngemargyang yasa kerti nyuciang karya punika.
b. Wusan ngaben angka warsa satuan 3(2013,2023 dst..) ring upacara ngesanga,patut nuur Ida Betara Sakti Dalem Suci lunga mececingak rauh ring catus pata genah ngesanga lan simpang ke Pura Dalem Putra pinaka putran Ida katuran bakti penyanggra,matetujon nyuciang lan ngertiang jagat Tegenan pamekasnyane.
c.
Wusan ngaben angka warsa satuan 8(2018,2028 lsi…) patut ngemargiang Upacara Ida Betara Turun Kabeh nuju panglong pang 12 sasih kesanga(tigang rahina sedurung kesanga) sami Ida Betara ring Dadia/Paibon/ Panti,kahyangan desa, Pura Swagina ,Kahyangan Tiga Desa,katuur tedun ring Bale Agung katuran bakti pemendak,benjangne katuran melasti ngelarung mala desa lan ngamet tirta amerta ring segara Watuklotok. Mewali saking melasti katuran pemendak lantur katuran bebangkit parum turun kabeh, kapuput Ida Sulinggih, benjangne katuran bakti penganyar dandanan sayut 5 saking pengemong kahyangan Tiga lan bakti pejatian saking suang-suang pangempon, kepuput olih pemangku suang-suang pangemong pamucuk mangku kahyangan 3 pamekas pe-mangku Bale Agung,Puseh lan Dalem,kaeter olih pemangku pengabih betara puseh(Ibu Kanginan,Pejenengan lan Pe-nataran) kesarengin pemangku suang-suang pengempon.
d. Sang sane medue karya ngaben/krama sane ngaben,nenten kedadosang ngewales jenukan antuk lawar jatah dwaning sampun kewales apisanan ring tengah melarapan krama banjar suang-suang,maka tatujon mangda yadnyane nenten boros. Sang sane mamurug keni pamidanda manut perarem.
e. Prade wenten ngaben saking dura desa(kulewarga dadia pajenengan) keni penanjung batu 25(slae) rontong beras sane becik kejinahang(diuanghkan) kasukserah ring prejuru desa adat pinaka ngupapira kesucian palemahan adat.
f. Rikala nyepugin krama dura desa mangda ngaturang pejati piuning ring Pura Dalem Putra lan nangkilang ring Pura Prajapati antuk bakti pejati,lantasan poleng barak mejinah Rp. 55.000,-
Pinaka yajamana karya warsane puniki Ida Pedanda Gde Alangkajeng,nanging rikala panemaya karya Ida kasinengkaon-ang raris Ida ngerauhang muput saking Ida Pedanda Gde Budakeling,Karangasem.
13. Warsa 2018 ngaben Desa Adat Tegenan kewastanin ngaben kinembulan suksmane ngaben sareng sareng,magenah ring Tulak tanggul, kapuput lan numbas bakti ring gria Pucaksari Pesaban Ida Pandita Mpu Dharma Yoga Semadi pinaka yajamana Karya, Pengrajeg karya Mangku Md.Sedana(Bendesa),Manggala Pra-wartaka I Wayan Suiji/ Mangku Manik Puspa Yoga,Penyarikan I Ketut Wana Yasa,Juru Raksa I Wayan Bagiarta,baga bebantenan Mangku Sudiastawa, magenah ring Tulak Tanggul pinaka keupa-saksi olih Bupati Karangasem IGA Mas Sumatri keseledi olih Kabag Sosial I Gde Basma.
14.
Tanggal15 Juli 2023 nemonin Saniscara paing Warigadian (plekutus galungan) dewasa ayu kebaos,Ngaben Kinembulan kaping IV Desa Adat Tegenan kemargiang,kekawitin antuk paruman-paruman sane dados pemutus:
a. Yajamana karya : Ida Pandita Mpu Dharma Yoga Semadi, gria Pucaksari Pesaban.
b. Pengrajeg karya : I Ketut Wana Yasa (Bendesa Adat Tegenan).
c. Pelima Pengrajeg :Klian-Klian dadia sejebag DA.Tegenan.
d. Pengebih upakara : Jero Gede Krisnadana (manggala Paiketan Pinandita Dharma Kerti DA.Tegenan)
e. Manggala Prawartaka Karya : I Wayan Suiji/Mk.Manik Puspayoga (Dadia Ibu Kannginan)
f. Penyarikan : I Made Mustapa(Dadia Ibu Kawan)
g. Juru Raksa :Mk.Km.Gunama(Dadia Puseh Kajanan), I Putu Arnawa (Dadia Tangkas Kori Agung/Arya kaneruh-an)
h. Baga Parhyangan : Mk.Dalang Sujata (Ibu Kawan)
ü Sinoman Bebanten: I Wayan Suparta (D.Tangkas)
Ni Made Karmiasih (Manggala Paiketan Serati)
ü Sinoman Gegitan : I Wayan Surata (Ibu Kanginan)
i. Baga Pawongan: I Km.Jana Yata (Dadia Penataran)
ü Sinoman Belawa : I Km.Numerta(D.Segening), I Komang Ariana(D.Arya Kubon Tubuh).
ü Sinoman Tamyu : Mk.Ririn Susanti (Manggala Pakis)
ü Sinoman pengerahan tenaga: Ny.Selahdana(Ps.Gelgel)
j. Baga Palemahan : I Wayan Megeng (D.Dukuh Segening)
ü Pewangunan : I Nyoman Sudarma (Penataran)
ü Upakara : Putu Surata (D.Ps.Kubakal)
ü Listrik : I Made Rusmantara (D.Dkh. Segening)
ü Sound : Km.Gde Arta (Dadia Pejenengan)
ü Hiburan : Cinang Tani lan KSP.Mekar Sari
ü Dana Punia : Mk. Made Lanus(Ibu Kanginan)
k. Genah yadnya ring Tulak Tanggul tanah duen I Wayan Suweden (Dadia Pasek Gelgel Ibu Kanginan).
Indik dudonan pemargi yadnya sejangkepnyane sekadi asapuniki :
F. EEDAN LAN UPAKARA NGABEN;
Indik eedan lan upakara ngaben puniki kemargiang manut kewentenan, maka tatujon mangda antar lan danganan pemargin yadnyane,menawita wenten keubah nika sangkaning pengarsan krama yadiastun kewentenan galah sane ngawinan. Eedan puniki amung mangda wenten geguat rikalaning ngemargiang yadnya minekadi;
1. UPACARA : MERERSIK GENAH PEYADNYAN
RAHINA : Sukra Umanis Ukir
TANGGAL : 09 JUNI 2023,
GALAH : 07.00, Wita,
GENAH : Ring Tulak tanggul.
PEMUPUT : PEMANGKU JAN BANGUL /JERO
DEWI
BAKTI :
a. Margi ngeranjing : Pejati lan Sesantun
b. Tugu Semawa Gumi : Pejati,Tapakan Penganteb,Segehan Agung
c. Tulak Tanggul :
Ø Tapakan penganteb,pengolem
Ø Pejati ring ajeng mangku
Ø Pejati 3 (surya,Padma lan gedong jaba)
Ø Dandanan sayut 7 suci soroan iwak itik
Ø Caru abrumbunan
Ø Sayut jangkep
d. Tetujon : nunas lugra ring Ida Betara Medue genah,minekadi Ida Betara Sangkara/Sanghyang Semawa Gumi,taler sehana-ning sane melinggih ring genah punika mangda ledang megingsir dwaning keselaang ajebos keanggen genah peyadnyan. Yening ring Pura Tulak Tanggul naler metetujon nunas lugra mangda karyane memargi antar,selantur ipun.
e.
Pemargine puniki pinaka ngawitin nyanggra karya ngaben, pastika perlu pisan kerincikang genah sane anut ring pengaptin krama sane meyadnya minekadi genah pelinggih pengayengan Pengherorasan,Bale Sawa,Sekenem, Penegte-gan, pawon mi-wah uperengganing wewangunan sane tiosan.
Krama ngawit mereresik ring genah peyadnyan.
2. UPACARA : MATUR PIUNING LAN NYUKAT,
NANCEB WARUNG
RAHINA : REDITE KLION TOLU/Tilem Sada
TANGGAL : 18 JUNI 2023,
GALAH : 07.00, Wita,
GENAH : PURA KAHYANGAN TIGA,
KAHYANGAN DESA,
LAN IBU KAWITAN SOWANG-
SOWANG,TULAK TANGGUL.
PEMUPUT : PEMANGKU JAN BANGUL
a. Ring Pura Dalem;Jero Mk Kania
o Pengolem,segehan agung
o Pejati 3(padma,Gedong,Samuan)
o Canang Rp.10.000,-
o Sayut sudamala
b. Ring Pura Puseh;Jero Mk.Sambut
· Pengolem,
· Pejati 3(padma,Btr lingsir,Samuan)
· Canang Rp.10.000,-
· Sayut sudamala
c. Ring Bale Agung :Jero Mk.Suwija
· Pengolem,
· Pejati 1
d. Ring Dalem Suci :Jero Mk.Sudiastawa
· Pengolem,segehan agung
· Pejati 3(padma,Gedong,Samuan)
· Canang Rp.10.000,-
· Sayut sudamala
e. Betara Gde Sakti :Jero Mk Gde Krisnadana
o Pengolem,segehan agung
o Pejati 2
f. Margi Catur ring Kumandalem: Mk.Sura
o Pejati 1
g. Pengadangan lan Manik Harum: Mk.Eka Adnyana
o Pengolem,segehan agung
o Pejati 1
h. Pekandelan : Mk.Manik
o Pengolem,segehan agung
o Pejati 1
i. Pangkung Cinang: Jero Suryadarma
o Pengolem,segehan agung
o Pejati 1
j. Dalem Prajapati :Jero Suryadarma
Ø Pengolem,Tapakan Penganteb,Segehan Agung
Ø Pejati
Ø Kepelan 11
Ø Sesantun 1
Ø Sayut sudamala
k. Margi Catur+Bale Patok:Jero Suryadarma
Ø Tapakan penganteb
Ø Kepelan 11,
Ø segehan agung 1
Ø Pejati 4 warna (selem,putih,barak,kuning)
Ø Pejati biasa 1
Ø
Sayut sudamala
l. Tulak Tanggul :Jero Dewi
Ø Pengolem,
Ø segehan agung
Ø Pejati 3(Gedong,Padma,Paruman jaba)
Ø Sayut sudamala
m. Pemajangan :Jero Suryadarma
Ø Pejati 1
n. Margi 3 : Jero Suryadarma
Ø Tapakan penganteb
Ø Nasoi kepelan 11,segeh agung 1
Ø Pejati 3 warna(barak,brumbun,selem)
Ø Sayut 3
o. Ulun Pangkung: Jero Suryadarma
Ø Pejati 1
p. Ulun Cetra :Jero Suryadarma
Ø Pejati 1
q. Tengah Cetra :Jero Suryadarma
Ø Tapakan penganteb,
Ø segehan agung,kepelan 11
Ø pejati 1
r. Kayu wo :Jero Suryadarma
Ø Pejati 1
s. Tegal Penangsaran:Jero Mk.Kania
Ø Pejati 1
t. Gua Gala-Gala :Jero Mk.Kania
Ø segeh agung
Ø Pejati 2
u. Tetujone nguningayang ring Ida Betara sane meprebawa ring jagat Tegenan indike jagi pacang nangun yadnya ngaben utawi Pitra Yadnya mangda mangguh kerahayuan,melarapan nunas restu ring Ida Betara mangdane antar sida rahayu pemargin yadnya nuju pengacep sane keaptiang.
v.
Sajeroning matur piuning puniki kekawitin ring Betara Guru suang-suang,raris kepaibon,kawitan,Pura Kahyangan Desa lan Kahyangan Tiga,kapuput olih jero mangku suang-suang,saha mamitang tirta wangsuhpada pinaka lugraha ring Ida Betara sami. Tirta punika raris kepupulang ring bale peyadnyan kalinggihang ring ring sanggar tawang,taler tirta pesaksi siosan.
Matur Piuning ring pura Kahyangan Tiga lan kahyangan Desa:

Ring Pr. Tulak Tanggul ring Pura Puseh

Ring Pr.Dalem Suci ring Pura Betara Gde Sakti

Ring Dalem Putra,Prajapati,Margi catur lan sane siosan
Jero Mangku Kania mepiuning ring Pura Gua Gala Gala
3. UPACARA : NANCEB WARUNG/TETARING,
RAHINA : REDITE KLION TOLU (TILEM
SADA),
TANGGAL : 18 JUNI 2023,
GALAH : 09.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA.
PEMUPUT : PEMANGKU Jero Mk.Md.Sedana
a. Upakara ring Luhur,
o Banten Pejati asoroh.
b. Upakara ring Natar.
o Banten Caru Brumbun jangkep salan-salaning caru.
c. Upakara ring Ajeng Pemangku;
o Banten Pejati asoroh, Pras Penganteb.
d. Tetujon : nyayagayang uparengganing upakara,genah
ngemargiang ilenan upakara,minekadi nyiramang
layon,ngaskara,narpana,megiripati,metatah miwah
sane siosan.
Baga Palemahan Guru W.Megeng nitenin jagi nanceb taring
4. UPACARA : NEGTEGANG,
RAHINA : SOMA KLION WARIGA,
TANGGAL : 03 JULI 2023,
GALAH : 10.00, Wita,
GENAH : BALE PEYADNYAN,TL.TANGGUL.
PEMUPUT : IDA PANDITA MPU DHARMA YS.
a. Upakara ring Surya;
o Banten Pejati Saha Suci asoroh,
o Ring Sor Surya Segehan Cacahan,
b. Upakara ring Genah Negtegang;
o Dandanan Sayut 5 Suci asoroh,
o Cawu dandan, cawu petik, cawu bulan,
o
Cawu manut panca warna dados atanding,
o Tatebasan bagia setata sari, Tatebasan Labha teka sai, Sesayut sari utama,
o Sesayut siddha malungguh, Sesayut Giri kusuma,
o Dapdap macanggah tiga, majinah 225, masapsap, kawangen, benang tridatu,
o Ketan, Beras barak, Beras, Injin, Kacang-kacangan, Jinah Bolong, Taluh, Kelapa,
o Basa-basa jangkep, Busung, Ron, Slepan, Semat, Saang, Pesel-peselan, Bijaratus (gegantusan), Tingkih, Pangi, samian dados asok.
o Daksina Tapakan 2.
Ø Pangalang Sasih (ring jaba)
o Munggah banten sarwa mentah; Ketan, Beras barak, Beras, Injin, Pisang, Taluh, Kelapa, Tingkih, Pangi, akehnya manut uriping Saptawara, Minyak, Basa-basa akaputan, Busung, Ron, Slepan, Semat, Saang, Pesel-peselan, Bijaratus (gegantusan),
o Munggah Banten;
Pejati dan suci pada asoroh,
o Sukla dan Tadah pawitra,
o Pasucian, Rantasan, Sesayut Bang, mawadhah sasenden anyar merajah Brahma-agni,
o Sega pangkonan, ulam kawisan, Lenga-wangi burat-wangi,
o Toya empul mawadhah pengedangan, siwer cemeng.;
Ø Bucu Kaja Kangin;Sanghyang Sari Raksa,Bhuta Hulu Kumba bantenia :
o Nanceb Sanggah cucuk
o Munggah Banten Pejati asoroh,
o Ketipat gong, ulam taluh bekasem,
o Sornyane segehan pelung (putih selem) atanding,
Ø Bucu Kelod Kangin ; Sanghyang guru Raksa,Bhuta hulu Singa bantenia :
o
Nanceb Sanggah cucuk
o Munggah Banten Pejati asoroh,
o Ketipat lepet, ulam balung matah,
o Sornyane segehan dadu (putih barak) atanding,
Ø Bucu Kelod Kawuh; Sanghayng Ludra Raksa,Bhuta Hulu Gajah baktinia :
o Nanceb Sanggah cucuk
o Munggah Banten Pejati asoroh,
o Ketipat gangsa, ulam sarwa dwi-dwiyan,
o Sornyane segehan jingga (barak kuning) atanding,
Ø Bucu Kaja Kawuh; Sanghyang Kala Raksa,Bhuta Hulu Wek baktinia :
o Nanceb Sanggah cucuk
o Munggah Banten Pejati asoroh,
o Ketipat kukur, ulam taluh matah,
o Sornyane segehan ijo (kining selem) atanding,
Ø Tengah; Sanghyang Durga Raksa,Bhuta Tiga Sakti
o Nanceb Sanggah cucuk
o Munggah Banten Pejati asoroh,
o Ketipat Gelatik, ulam Lindung magoreng,
o Sornyane segehan manca warna atanding,
PANCA LABA/Lima macam Lelabaan sbb:
Ø Banten Labahan Wong Samar/gamang/memedi/jin dll;
o Santun, Pras ajengan, Nasi Pangkonan, ulam kawisan,
o Bebakaran bol celeng, Nasi takilan 33 takil, Basa-basa jangkep.
Ø Banten Labahan Asu/Asu gaplong;
o Nasi mawadhah tengkulak anyar sane kari misi kelapa,
o Maulam jejatah, Canang uras 1, Segehan manca warna 5 soroh,
Ø Banten Labaan Gagak/Paksi Agung (ring tetepan/tetaring);
o Nasi apunjung maulam taluh abungkul,
o Nasi sasahan maulam bawi matah saha getih matah atakir.
Ø
Banten Labahan semut, tetani, miwah sehananing Krimi;
o Nasi mawadhah tengkulak maulam urab barak urab putih,
o Kelapa sasigar, Canang atanding
Ø Pawon Suci;
o Nanceb Sanggah cucuk
o Munggah Banten Pejati asoroh, Segehan cacahan.
Ø Upakara ring Sunari;
· Upakara Molongin.
o Banten Pejati asoroh
· Upakara sane Munggah.
o Banten Pejati asoroh
d. Upakara Pangeresikan;
o Banten bayakala,
o Banten tebasan durmangala,
o Banten prasyascitta,
o Banyen Pengulapan
o Banten Pebersihan Isuh-isuh, Lis.
e. Upakara Marayascitta Wewangunan
o Daanan Suci asoroh
f. Upakara Ring Ajeng Sang Muput;
o Banten daanan saha Suci asoroh.
o Daksina Gede.,
g. Upakara Penyangra ( Gong Bleganjur dadia ibu )
o Pengolem,pejati penuur,bakaran,sambleh,segehan kepelan 11.
o Pejati,Sesantun,Segehan
h. Nunas Don Bingin;
Ø Upakara ring Surya;
o Banten Pejati,
Ø Sor Surya; segehan cacahan,
Ø Upakara ring Ajeng; ;
o Banten dandanan sayut 5 Suci ssoroh,
Ø Upakara Pangeresikan;
o Banten bayakala,
o Banten tebasan durmangala,
o Banten prasyascitta,
Ø
Upakara Ring Sang Pemangku;
o Banten Pejati asoroh, Pras Penganteb,
Ø Piranti-piranti sane Kasayagaang;
o Joan tiing gading anggen ngangget don bingin,
o Lemad Suddhamala, Klasa/tikeh pandan medaging kasa,
o Babokoran genah don bingin (niri-niri),
i. Nunas Toya Ning di Campuan Uma Kolong;
Ø 2 wadah toya
Ø Upakara ring Surya;
o Banten Pejati asoroh,
Ø Sor Surya; segehan cacahan,
Ø Upakara ring Ajeng;Banten Ayaban;
o Banten Pejati saha Suci asoroh,
Ø Upakara Pangeresikan;
o Banten Byakala,
o Banten tebasan durmangala,
o Banten prasyascitta, Lis,
Ø Upakara Ring Ajeng Pemangku;
o Banten Pejati asoroh, Pras Penganteb,
Ø Upakara Pemendakan Ring Peyadnyan;
o Rayuanan putih kuning;
o Segehan Cacahan
j. Tetujon : Negtegang suksmanipun tegteg,sajeroning nangun karya mangda tegteg/kukh pikayun lan pemargin yadnya, kukuh bakti mawinan serana upakara minekadi beras,beras barak,ketan lan injin keingsah mangda bersih keanggen dasar mekarya sanganan,suksmane sehananing pikayun lan laksana sajeroning nangun yadnya,mangda bersih lan suci. Mangda ajeg genah yadnya kakemit antuk pangemit karya,pengalang sasih,miwah sane siosan,taler kemargiang penyucian wewa-ngunan melarapan pemlaspasan.
Nunas don bingin keangge piranti ngarya sekah kojong lan Nunas toya ning pinaka piranti nyuciang sawa melarapan upacara nyiramang layon.
5.
UPACARA : SERAHI-RAHINA,SEJABANING
WENTEN YADNYA
RAHINA : Anggara Pon Wariga-sukra umanis
Warigadian
TANGGAL : 04-14 JULI 2023,
GALAH : SEMENG,07.00
GENAH : TULAK TANGGUL.
PEMUPUT : PEMANGKU SANE MEDUE KARYA
Ø Di Surya : Pejati,segehan
Ø Di betara guru: pangkonan 3,segehan
Ø Di linggih tirta: Pangkonan,segehan
Ø Di pengayengan prajapati:pangkonan,segehan
Ø Di Tulaktanggul: Pangkonan segehan
Ø Di semawa gumi : pangkonan,segehan
Ø Di tetepan paon : pangkonan barak segehan barak
Ø Di penegtegan : pangkonan,segehan
Ø Di genah toya : pangkonan segehan
Ø Bucu Kaja Kangin;
o Munggah Banten Pangkonan pelung,
o Ketipat gong, ulam taluh bekasem,(rikala ngemargiang yadnya)
o Sornyane segehan pelung (putih selem) atanding,
Ø Bucu Kelod Kangin;
o Munggah pangkonan dadu,
o Ketipat lepet, ulam balung matah,(rikala ngemargiang yadnya)
o Sornyane segehan dadu (putih barak) atanding,
Ø Bucu Kelod Kawuh;
o Munggah pangkonan jingga
o Ketipat gangsa, ulam sarwa dwi-dwiyan,(rikala ngemargiang yadnya)
o Sornyane segehan jingga (barak kuning) atanding,
Ø
Bucu Kaja Kawuh;
o Munggah pangkonan ijo
o Ketipat kukur, ulam taluh matah,(rikala ngemargiang yadnya)
o Sornyane segehan ijo (kuning selem) atanding,
Ø Tengah;
o
o Munggah pangkonan brumbun,
o Ketipat Gelatik, ulam Lindung magoreng,(rikala ngemargiang yadnya)
o Sornyane segehan manca warna atanding,
Ø Pelinggih siosan munggah canang
Ø Tatujon : ngertiang yadnya mangda sida memargi rahayu kapaica wara nugraha ring Betara Betari Sesuhunan lan Ida hyang Widhi Waca utaminipun,taler mangda kakemit olih prekanggen Ida betara Dalem,mewastu antar pemargin yadnyane.
6. UPACARA : NUNAS TIRTHA PEKULUH LAN
NGERUAK SETRA
RAHINA : REDITE UMANIS WARIGADEAN,
TANGGAL : 09 JULI 2023,
GALAH : 07.00, Wita,
GENAH : PURA SOWANG SOWANG.
PEMUPUT : PEMANGKU SUANG SUANG PURA
a. Upakara Tirta Pakuluh;
o
Banten ayaban Tumpeng Pitu/dandanan sayut 5 saha Suci pada asoroh.
o Salaran bebek lan Pitik. Rayunan Putih kuning.
o Segehan lan tetabuhan.
o Pengolem mangku
b. Genah Tirtha;
o Bungbung mepanjang duang lawas, mekamben putih-kuning medaging jinah sowang-sowang 125 keteng mesapsap paku pidpid.
c. Tirtha sane Katunas.
o Tirtha Pura Lempuyang Luhur;

Lempuyang Luhur Lempuyang Madya
o Tirta Tunggang Lempuyang Madya
o Tirtha Pura Penatara Besakih
o Tirtha Pura Ulun Danu Batur.
o Tirtha Pura Sidakarya Badung.
d. Upakara mendak Tirtha (sesampune tirtha sami rawuh);
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
o Ring Sor, Segehan Manca Warna.
Tetujone : tirta punika pinaka saksi ring Ida Betara Kahyang-
an Jagat indik pemargin yadnya,taler banyun cokor
Ida Betara Kawitan suang-suang,mangda karyane
sah ring niskala.
e. Upakara Ngeruak Cetra(Jero Suryadarma)
Ø
Margi Catur:
1. Pejati 4(putih,barak,kuning,selem) 1 di Bale patok
2. Kepelan 11,segehan agung 1
3. Tapakan penganteb,lis alit
Ø Tulak Tanggul
Pejati 3 ,pangkonan 5,lan segehan agung
Ø Pemajangan
Pejati
Ø Margi 3
1. Pejati 3 (Selem,Brumbun,Barak)
2. Segehan agung 1,nasi kepelan 11
3. Tapakan penganteb
4. Sayut 1 set, lis alit,kekeb toya anyar ambengan
Ø Ulun pangkung
1. pejati
Ø Ulun cetra
1. Dandanan sayut 5,suci sorohan
2. Panjang ilang
3. Encetan
4. Segehan agung 1,kepelan 11
5. Tapakan penghanteb
Ø Kayu 0o
1. pejati
Ø Tengah Cetra
1. dandanan sayut 5,suci sorohan
2. Caru ayam sekedas
3. segehan agung 1,kepelan 11
4. tapakan penganteb,lis
5. sayut 1 set
6. pejati di ajeng mangku
Ø Prajapati
1. dandanan sayut 5,suci sorohan
2. Caru ayam sekedas
3. segehan agung 1,kepelan 11
4. tapakan penganteb,lis
5. sayut 1 set
6. pejati di ajeng mangku
Ø Tetujonnyane mereresik ring setra nyayagayang genah ngemargiang pengabenan ring setra,minekadi ngarya piranti upakara sepatuta nunas lugra antuk ngaturang bakti piuning ring pura-pura sane mepaiketan ring upacara pengabenan, minekadi pura Dalem,Prajapati ,pelinggih-pelinggih tengah-ing setra,selawas pemargin sawa minekadi margicatur,lan sane siosan.
7. UPACARA : MEPEJATI RING LINGGIH
SANGHYANG SURATMA
RAHINA : ANGGARA PON WARIGADEAN,
TANGGAL : 11 JULI 2023,
GALAH : 15.00, Wita,
GENAH : PURA TULAK TANGGUL
PEMUPUT : PEMANGKU JERO DEWI
Ø Upakara Ring Surya;
o Banten Pejati Asoroh,
o Ring Sor Surya; Segehan Cacahan
Ø Upakara ring Ajeng Gedong
o Dandanan sayut 5,suci sorohan
o Tapakan penganteb sayut 3
o Segehan agung
o Suang-suang sawa ngaturang pejati
Ø Upakara arepan Sang Pemangku;pejati lan tapakan penganteb
Ø Upakara ring Pemajangan(Jero Suryadarma),sayut sudamala, suang-suang sawa rare ngaturang pejati lan rarapan.
Ø
Tetujone nguningang ring Ida sane ngamel sanghyang atma mangda kalugra lan kepaica panugrahan mawastu antar sanghyang atma ngemarginin tata titi pula pali pengabenan nuju sunya loka.
8. UPACARA : NUNAS RING DALEM, NGEPLUG-
IN, NGENING, MAPAG SAWA LAN
PENANJEN
RAHINA : BUDA WAGE WARIGADEAN,
TANGGAL : 12 JULI 2023,
GALAH : 09.00, Wita,
GENAH : PURA DALEM,PRAJAPATI,CETRA,
UMA KOLONG LAN TULAK
TANGGUL GENAH YADNYA.
PEMUPUT : PEMANGKU LAN SULINGGIH
a. Margi Catur+Bale Patok:Jero Suryadarma
· Dandanan sayut 5,suci soroh
· Pejati lan segehan ring Bale Patok
· Segehan agung 1
· Nasi kepelan 11
· Peras Pejati ajeng mangku
· Tapakan penganteb
· Buu
· Sayut 3(sapuhlara,sapurari,sudamala)
b. Pemajangan:Jero Suryadaarma;
ü Pejati,segehan,
ü Rarapan rare olih sane nue sawa
ü Buu
ü Tapakan penganteb
c. Tulak Tanggul : Jero Dewi
ü Dandanan sayut 5 suci sorohan
ü Pejati 3
ü Pangkonan 6
ü
Peras Pejati ajeng mangku
ü Tapakan penganteb
ü Sayut 3,buu
d. Margi Tiga :Jero Suryadarma
ü Dandanan sayut 5,suci sorohan
ü Segehan agung,nasi kepelan 11
ü Tapakan penganteb
ü Sayut 3,buu
e. Pura Dalem (Mk.Kania)
Ø Upakara ring Padma : Pejati
Ø Upakara Ring Surya;
o Banten Pejati Asoroh,
o Ring Sor Surya; Segehan Cacahan
Ø Upakara ring Ajeng Gedong
o Banten dandanan sayut 5 suci soroh..
Ø Upakara arepan Sang Pemangku;
o Banten Pejati asoroh.
Ø Upakara Pengeresikan;
o Banten sapurara sapurari
o Banten Tatebasan Durmangala.
o Banten Tatebasan Prayascitta.
f. Ulun Pangkung Jr.Suryadarma
ü Pejati
g. Kayu oo: Jr.Suryadarma
ü pejati
h. Ulun Cetra Jr.Suryadarma
ü pejati
i. Pura Prajapati (Jero Surya Darma)
Ø Upakara Ring Surya;
o Banten Pejati Asoroh,
Ø Ring Sor Surya; Segehan Cacahan
Ø Upakara ring Ajeng Prajapati;
o Dandanan sayut 5 suci sorohan
o Pengulap,pengambyan,penuntun..
o Kepelan 11 segehan agung 1;
o Pejati 7 soroh
Ø Upakara arepan Sang Pemangku;
o
Banten Pejati asoroh.Pras Penganteb.
Ø Sawa luar ; pejati,rantasan poleng barak,sesari Rp.55.000,-
Ø Upakara pengresikan
o Banten sapurara sapurari
o Banten Tatebasan Durmangala.
o Banten Tatebasan Prayascitta.
o Banten Lis.
j. Ring Tengah Setra;(Jero Suryadarma)
Ø Upakara Penebusan Ring Setra;.
o Dandanan sayut 5suci Suci asoroh..
o Segehan segeh agung 1,kepelan 11.
o Lis,tapakan penganteb
o Caru sekuning
o Sayut jangkep
Ø Upakara Penyilur Bangbang makta suang-suang sawa.
o Banten Pejati .
o Tulung urip 1
o Ayam Alit 1. Yen lanang pitik muani,yening luh pitik luana,yening sida anutang pelekadan sawa, minekadi Redite pitik Putih,Soma Pitik Selem lan selantur ipun.
o Panak Biu udang saba 1,metegeh 20 -30 cm.
o Pis bolong asli 2 keteng
o Segehan Manca Warna.
o Papah nyuh gading mebakang-bakang suang2 dadia/kelompok Anggen Ngeblagin.
Ø Upakara ring Pancoran baler candi:Pejati lan Segehan Agung.
Ø Upakara nyayutin sawa ring margi tiga :
o Pejati,Buu,Teenan.
o Sayut lengkap (Byekala/Sapurara,Sapurari, Suda-mala/,Durmangala,Prayascita)
o Kekeb medaging toya lan ambengan
k. Ngening;(Jero Suryadarma )
Ø
Upakara Ring Surya;
o Banten Pejati asoroh,
o Ring Sor Surya, Segehan Cacahan
Ø Upakara ring Ajeng;
o Banten Sayut Pitu saha Suci asoroh guling itik
o Segeh agung
o Banten Pejati 3,
Ø Upakara Pengeresikan;
o Banten Sapurara-sapurari sudamala
o Banten Tatebasan Durmangala.
o Banten Tatebasan Prayascitta.
l. Tegal Penangsaran: Mk.Dalem/Mk.Kania
ü Tapakan Penganteb,buu,Sayut 3,Segehan Agung
ü Pejati
m. Pemajangan:Jero Suryadaarma;
ü Pejati
ü Daanan Eteh-eteh majangin
ü Segehan agung,nasi kepelan 11
ü Buu
ü Tapakan penganteb
n. Mapag sawa (jero Suryadarma)
Ø Pejati
Ø Nasi kambangan,sesembar tri ketuka(kakap, Suna, Ja-ngu)
Ø Sayut seedan
o. Penanjen (Jero Suryadarma)
Ø Ring Surya Pejati,
Ø Betara Guru Pejati,pelinggih siosan prani.
Ø Upakara Gebogan ring Ajeng;Banten sayut 5 saha Suci asoroh.
Ø Upakara Sowang-sowang Sekah Tunggal; Banten sakasi-dan olih sang nue sawa.
p.
Tetueke wantah nguningang lan nunas lugra ring Ida Sanghyang Catur Bhuana (Margi Catur),Begawan Penyari-kan (Bale Patok),Ratu Lingsir Tanggul Gumi,Sanghyang Suratma,Jogormanik,Cikrabala (Tulak Tanggul)Sanghyang Sapuhjagat(Margi tiga),Betara Dalem jagi Nunas Sanghyang Atma,ring Prajapati jagi mamitang Sanghyang atma ring Sanghyang Durga Baerawi tengahing cetra jagi kerang-sukang ring pengawak sekah,kagentos antuk eteh-etehing upakara penyilur bangbang,mangda nenten ngerudeg watek unen-unen Ida. Sesampun kerangsukang ring sekah wau kebawos sebel dwaning sampun meraga watangan,nika raris kebakta medal saking setra patut kepresista rihin ring margi tiga mangda nenten banget nyebelin desa. Sekah watangan punika raris mesiramang(Ngening) ke uma kolong pancoran suda-mala gumanti nyuciang sanghyang atma, nyuciang stula sarira sane meraga sekah punika sekala-nane,niskalane nyuciang suksma sariran sanghyang atma, budal saking beji mewali nunas lugar ring Sanghyang Jogormanik ring Pura Tegal Penangsaran,lantur ring pemajangan sawa rare magelar eteh-eteh pebersihan memen bajang(Majangin), lantur rauh ring ajeng genah peyadnyan kependak antuk bakti pemendak , ketegepin antuk tri ketuka lan mepresista malih,wau keling-gihang ring Bale Sawa,katuran boga lan banten pemendak.
9. UPACARA : NYIRAMANG LAYON ;
RAHINA : BUDA WAGE WARIGADEAN,(Nunas
ring Gria)
TANGGAL : 12 JULI 2023,
GALAH : 13.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA.
PEMUPUT : PRAWARTAKA
a. Upakara;
Ø Upakara ring Kemulan Pengayengan;
o Banten Pejati Asoroh.
b. Piranti;
o Toya anyar lan toya kumkuman,
o Kramas (ambuh), sisir petat lan minyak rambut,
o Sisig (jajagina sane menyanyah kantos puhun),
o
Balonyoh putih kuning, gadung. Taluh siap bali,
o Don intaran, menuh, tuwung, padma, tuung bola,
o Kepehan waja, kepehan meka, lan malem,Monmon mirah,
o Angkep rai putih,Pangulungan, Kain putih,
o Wastra (busana jangkep.), Tirtha pabersihan , Pepaga.
o Kawangen medaging jinah bolong 11, 9, 7, 5, bunga tunjung putih,pusuh cempaka kuning, pusuh cempaka putih,
o Kasa putih merajah marupa; Pengulungan, Tatakan Biyu Kaikik merajah, Rurub/Surat Layon, Angkeb Rai, Angkeb Dada, Angkeb Sarira, lan Biyu Kaikik merajah,
c. Eedan Mersihin Layon.
Ø Dinatar pekarangan;
o Pemargi puniki ke-enter olih prawartaka karya, kepaica galah manut Dadia utawi kelompok dwaning kesayagaang wantah 2(kalih) bale/lapan sane presida muat suang-suang wantah 6(nem) sawa. Tetujone mangda trepti pemargine,saha prawartaka presida ngewantu sang nue aepan, punika taler krama tiosan sane nenten polih giliran presida ngewantu semeton sane medue galah mersihin.
o Genahang pepaga beduur lapan/bale pebersihan genah genah mersihin,akehnyane manut genah kudang layon sida kemargiang, jangkep ring bale punika sampun medaging leluhur sampun merajah,sampunang lali ambil tikeh pandan alit angge tatakan duur pepagane.
Ø Nedunang layon /pengawak sawa.
o Sane ngamel layon ring sirah kulawarga sane tuaan.
o Ngemedalang layon/pengawak sakeng sekah,
o Ngenahang layon saking teben, sirah wente n ring ajeng.
Ø Pabersihan;
o
Kapertama pebersihan saking sirah
o Kain pengaput ungkabang ring sirah kemanten dumun wus punika wau keukud.
o Lanturang nyiramin sami
o Selantur ipun meboren antuk don merak lan ketumbah kunyit.
o Mesimbuh antuk don badung lan don limo menyanyah,wau raris siram bersihang antuk toya ning mangda kedas
o Malih borehin antuk gadung tetujone ritatkala numitis kulitne mangda putih gading kadi gadung.
o Raris uapin antuk babelonyoh, malih siramin antuk toya anyar mangda kedas.
o Ngerik Kuku; layon lanang kerik antuk temutik, layon istri kerik antuk tiyuk penyaitan.
o Mesegau antuk don dapdap, lengis gamet, lan limo, kebersihang antuk toya ening mangda bersih.
o Saking sirah ngantos jerijin batis glulukin antuk taluh tetuekne ngicalang sarwa mala
d. Memasang Ete-eteh Upakara layon minekadi;
Ø Kepertame layon kegamel keunggahang, selantur ipun ring sor layon genahang kase pengulungan lan kase tatakan medaging daun biu kaikik sane sampun kerinajah
Ø RING SIRAH ;
o Dagingin kuangi jinah bolong 11 bunga tunjung putih lan muncuk dapdap 2
o Kuangen medaging jinah 11 keteng jagi angge pangubaktian .
Ø Ring selagin lelate daun intaraan .
Ø Ring selaning alis sekar lelateng .
Ø Ring penyingakan pecahan kace
Ø Ring lobang hirung kuncup sekar melati .
Ø Ring karne dagingin daun delem .
Ø Ring untu kepingan waje .
Ø
Ring cangkem kuncup sekar menuh .
Ø Ring kante
o Galeng saking pisang kayu aijas medaging jinah bolong , mepasang kase angkeb rai merajah .
Ø Ring hulu hati ;
o Kawangen medaging jinah bolong 9 ( siye ) keteng sekar tunjung putih .
Ø Ring hulu hati ; dagingin mesui .
Ø Ring Dade ;
o Kawangen medaging jinah bolong 7 keteng .
o Sekar tunjung putih
Ring Bahu Kiwe ; Dagingin Jebug Harum
Ø Ring Bahu Tengen .; Katik cengkeh. .
o Pasang Kasa Angkeb Dade merajah.
Ø Ring Makekalih persendian tangan (siku);
o Kawangan medaging jinah bolong 5 keteng .
o Sekar kuncup cempaka putih.
Ø Raing makekalih peersendian cokor utawi (entud).;
o Kawangen medaging jinah bolong lan
o Sekar kuncup cempaka kuning.
Ø Ring jeriji tangan lan cokor ;
o Kojong daun pisang medaging 5 bh lekesan keiket antuk benang putih dagingin jinah bolong , nyantos setengah panjang lekesan
Ø Ring Prane / Sarire ;
o Yening lanang ;Daun tuwung,
o Sanre istri ; Daun tunjung, Pasang Kasa Angkep Sarira merajah;
Ø Ring Duur lengen Lan siku dagingin .Jarum utawi besi paku .
Ø Ring silit ( pantat ).; Sampar Wantu.
e. Matirtha.
o Tirtha Pabersihan,
o Tirtha Sanggah Kemulan,
f. Ngeringkes;
Ring tiga titik hulu , tengah lan teben kedagingin
benang ;
o Ring luur ke pasaag rurub watangan merajah
o Ring luurne ne malih ke pasang rurub leluur sane keanggen rikale nyiramang layon , lantur kesiratin tirte pengringkesan ,
o Makekalih inan jari tangan lan inan jari cokor keiket antuk benang itik itik (itik-itik).
o Layon sane lanang lipetan sane tengen ngelilit sane kiwe .
o Layon sane istri lipetan pengringkesan nyane sane kiri ngelipet sane tengen ,
o Lante ke iket antuk tali ketekung
o Lantur Pasang sekar sinom.
g. Ngelelet;
o Masang iketan lante megenah ring luur, tengah lan sor ring maketetiga genah samping kiwe lan tengen .
h. NGENAHANG LAYON ;
o Mewali watangane genahang ring Bale Sawa,sambil masuryak olih sami kulawarga sane nyarengin mersihin .Sinarengan sawa sane sampun polih giliran mebersih manun Dadia utawi Kelompoknyane.
i. Upacare Ngelungah;
Ø Pengawak keangge klungah Kelape Gadang kasturi memucu lima (5),medaging rajahan Ongkara Pranawa tengahnyane Medaging ;
o Sekar Pudak, Bangsah Buah,
o Kalpika 1, Sekar Miik, Minyak Wangi.
o Daun Medori 3 bidang merajah dasa bayu, Samsam, Sukasih
o Daun Bingin 3 bidang mesurat Ang, Ung, Mang,
o Saat Mingmang 11 katih, Daun Cempaka,
o Kwangen majinah 11keteng, Tungked aoo baas, Rare Cili,
o Daun Dapdap 3 bidang merajah Ongkara, Beras Galih 11 Biji,
o
Mewastra, Makekasang, Rantasan Putih Kuning,
o Metatakan Lungka-lungka, Dasar Bokor medasar beras manca warna.
Ø Sareng sareng mapiuning ring Pura Dalem lan Merajapati rikale upecare kemargiang Pengabenan, Selanturnyane ngelungsur Tirtha Wangsuhpada nganut upakara;
o Banten Pejati saha Suci asoroh,
Ø Pemargi Selanturnyane sareng ring upecare pengabenan ke,margiaang ,
Rikale pemargi ngambil galih ngangge sepit antuk tangan kiwe . kegenahang ring sesenden selanturnyane nguyeg antuk carang dapdap lan tebu , selanturnyane keranjingang ring bungkak gading kejangkepin antuk ;
o Jinah bolong solas (11) keteng,
o Bija Catur Warna pinaka panebasan 3 jumput,
o Adegang kadi sekah wungkus antuk wastra kuning,
o Dagingin kwangen mejinah 11 keteng,
o Sekah tatakin bokoran medaging tigasan puith kuning.
o Tempatkan kembali pada asagan upakara;
o Punjung/Sodahan putih kuning, Ketipat Pesor.
Pemargi selanturnyane sareng ring eedan pengiriman ring pengabenan nyantos nganyut .
10. UPACARA : NGASKARA LAN NARPANA ;
RAHINA : BUDA WAGE WARIGADEAN,
TANGGAL : 12 JULI 2023,
GALAH : 15.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA
PEMUPUT : IDA PANDITA MPU
a. Upakara Munggah Ring Surya.
o Daksina Gede.
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh. .
b. Upakara Munggah Ring Sor Surya.
o Banten Pejati asoroh..
o Banten Penebusan.
o Gelarsanga. Segehan Agung..
c. Upakara Munggah Hyang Guru.
o Banten Pejati saha Suci asoroh.
d. Upakara Pengayatan ke Prajapati. .
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.
e. Upakara Ring Sawa Niri-niri.
o Banten Pejati Saha Suci Asoroh.
o Adegan Sawa, Damar Angenan,
o Tetukon lan Pisang Jati, (manut dadia)
o Bubuh Pirata. Angkeb Nasi.
o Banten Panjang hilang Mentah Rateng.
o Banten Pengankat-angkat
f. Upakara ring Sawa Gebogam
o Sesayut Pamiak Kala,
o Sesayut Atma Rauh,
o Sesayut Simpang Baya,
o Sesayut Panca Baya,
o Sesayut Lara Melaradan.
o Penek Catur Warna, Dyuskamaligi. Sakarura
o
Banten Saji. Pengadang-adang. Banten Teben.
o Banten Ayaban Bebangkit saha Suci asoroh..
g. Upacara Giri Pati;
o Banten Ayaban Pulagembal saha Suci asoroh,
o Sesayut Giri Pati.
h. Upakara Ring Ajeng Sang Muput;
o Daksina Gede 1, ,
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh
i. Upakara Pengaskaraan;
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh,
o Pras Peguntingan, Pungu-pungu, Blayag, Pras Kara
o Saet Mingmang, Kalpika, Sekar Tunjung Putih, Purwita.
j. Upakara Pengeresikan;
o Banten Parayascita,
o Banten Durmangala.
o Banten Pengulapan Banten Byakala,
o Isuh-isuh, Lis.
o Banten Pebersihan
k. Upakara Mekarya Tirtha;
o Banten Pejati saha Suci asoroh,
l. Tirtha sane Kekaryanin.
o Tirtha Penenmbak,
o Tirtha Pengelukatan Atma
o Tirtha Pengentas,
o Tirtha Panyeeb,
o Tirtha Pemrelina.
m. Upakara ring lebuh,
o Banten Pejati saha Suci asoroh,
o Ulam karangan selengkapnya,
n. Upakara ring Damar Kurung;
o Banten Pejati.
o. Upakara Nunas Toya Penembak;
o Banten Pejati saha Suci asoroh,
o
Segehan selem atanding.
o Periuk tanah 2 buah 1 berkalung Benang merajah Ang saludang Keteben, dan 1 mekalung Kasa merajah Ah saludang Kehulu,
p. Upakara Pemerasan lan Papegatan;
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh,
o Banten Papegatan,
o Bantal 33, Pasung 33, Tipat Sirikan 33,Ulam Karangan Mesate 33, Nasi Rongan.
q. Upakara ring Semawa Gumi pejati lan segehan agung
a. Upakara Penyangra ( Wayang)
o Bakti ring ajeng ringgit ; bakti dandanan sayut 5 saha Suci asoroh ,galaan ngempat ,
o Tapakan penganteb , sangku sudemale , lengakap sekar 11 warna
o Segeh agung , sesantun wayang ,
o Bakti penuur , pejati , bras canang pengolem , bakaran , kepelan 11 , segeh agung , ayam samleh selem ,
o Gedebong ,sareng , carang dapdap kekalih , benang tukelan mejinah bolong 250 keteng
b. Upakara Angklung:
o Pejati lan sesantun
o Bakti Penuur pejati , bras pengolem , bakaran , segeh mancewarne
Upacara Ngaskara, inggih punika upacara penyucian sanghyang atma/ preta metetujon ngucehang Panca Maha Bhuta mangda sida nandos Pitra lantur nincap dados Dewa Pitara lantur Hyang Pitara utawi Betara Hyang.
Upacara Tarpana (narpana) pinaka upacara bebantenan suci sane katur ring Ida Betara leluhur,manut lontar wariga gemet lontar sundarigama kebaosang tarpana pinaka dharma dhyana, sembah bhakti ring Hyang Bhatara Kawitan antuk ngaturang bakti sarwa suci minekadi Tarpana sarwa pawitan.
Pinaka sinalih tunggil catur bhojana, mawinan Tarpana taler kebaos Narpana,ring pengabenan narpana puniki pinaka pabuktian utawi bekel ring sunya loka marupa pisuguh/hidangan, busana miwah sane siosan majeng ring sang pitra keaturang melarapan mantram puja astawa utpati (katur ring Tri Kona majeng Betara Brahma pinaka pangutpti/pencipta).
Puja utpati utawi utpti sane ngenterang yadnya narpana puniki manut artikel griya agra pagutan dalam tuntunan pitra yadnya (ngaben), sajeroning ngemargiang narpana melarapan puja Utpti,sang pitra kahuripang atma ring stula sariranipun wau keaturin tarpana, sadurungne kesuciang antuk serana ;eteh-eteh pangresikan, toya padyusan, tir-tha ,pebersihan ,penglukatan utawi pedudusan.taler patut kesembah olih pertisentana lan sanak kadang sang pitra.kapuput olih Ida Sulinggih.
11. UPACARA : MATETANGI
RAHINA : RASPATI KLION WARIGADEAN,
TANGGAL : 13 JULI 2023,
GALAH : 07.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA
PEMUPUT : PEMANGKU Sudiastawa
a. Upakara Metetangi (Mk.Sudiastawa)
Ø Upakara Munggah Ring Surya.
o Pejati Suci sari asoroh.
o Daksina Gede.
Ø Upakara Munggah Ring Sor Surya.
o Banten Pejati asoroh,
o Segehan Cacahan asoroh..
Ø Upakara Munggah ring Padma.
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Munggah Hyang Guru.
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Pengayatan ke Prajapati. .
o
Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Ring Sawa kelompok.
o Banten Pejati asoroh.
o Banten Seedan Japit
o Banten Bubuh Pirata Alit.
Ø Upakara Ring Sawa Gebogan
o Banten sayut 5 Suci asoroh.
Ø Upakara ring Semawa gumi : Pejati lan Segehan Agung
Ø Upakara ring tulak tanggul Pejati asoroh
Ø Upakara ring lebuh,
o Banten Pejati asoroh, ,
Upacara puniki kemargiang nyabran semeng pinaka pisuguh ring sang Pitara ngantos upacara pengabenan memargi kecetra,taler katur pisuguh marupa soda saka sidan olih pertisentana sang sane kekaryanin.
12. UPACARA : MATETANGI
RAHINA : SUKRA UMANIS WARIGADEAN,
TANGGAL : 14 JULI 2023,
GALAH : 07.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA
PEMUPUT : PEMANGKU KRISNADANA
b. Upakara Metetangi
Ø Upakara Munggah Ring Surya.
o Pejati Suci sari asoroh.
o Daksina Gede.
Ø Upakara Munggah Ring Sor Surya.
o Banten Pejati asoroh,
o Segehan Cacahan asoroh..
Ø Upakara Munggah ring Padma.
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Munggah Hyang Guru.
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Pengayatan ke Prajapati. .
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø
Upakara Ring Sawa kelompok.
o Banten Pejati asoroh.
o Banten Seedan Japit
o Banten Bubuh Pirata Alit.
Ø Upakara Ring Sawa Gebogan
o Banten sayut 5 Suci asoroh.
Ø Upakara ring Semawa Gumi : Pejati lan segehan agung
Ø Upakara ring Tulak Tanggul pejati asoroh
Ø Upakara ring lebuh,
o Banten Pejati asoroh, ,
13. UPACARA : NUNAS TIRTA DUKUH, MATETA-
NGI, MELASPAS BADE;
RAHINA : SANISCARA PAHING WARIGADE-
AN.
TANGGAL : 15 JULI 2023,
GALAH : 07.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA
PEMUPUT : PEMANGKU
a. Upakara nunas tirta di dukuh(Jero Surya Darma)
Ø Dandanan sayut 7 suci sorohan guling bebek
Ø Salaran bebek -siap
Ø Nasi kepelan 11
Ø Segehan agung N1
Ø Sayut 1 set
Ø Pengolem+tapakan penganteb
Ø Wadah tirta payuk kapal
b. Upakara Metetangi (Mk.Sudiastawa)
Ø Upakara Munggah Ring Surya.
o Pejati Suci sari asoroh.
o Daksina Gede.
Ø Upakara Munggah Ring Sor Surya.
o
Banten Pejati asoroh,
o Segehan Cacahan asoroh..
Ø Upakara Munggah ring Padma.
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Munggah Hyang Guru.
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Pengayatan ke Prajapati. .
o Banten Pejati saha Suci sari asoroh.
Ø Upakara Ring Sawa Niri niri.
o Banten Pejati asoroh.
o Banten Seedan Japit
o Banten Bubuh Pirata Alit.
Ø Upakara Ring Sawa Gebogan
o Banten sayut 5 Suci asoroh.
Ø Upakara ring lebuh,
o Banten Pejati asoroh, ,
Ø Upakara Tuwun Sawa;
o Caru Ayam Berumbun.
Ø Upakara Ring Ajeng Sang Muput;
o Pejati,tapakan penganteb
c. Upakara Melaspas (Mk.Krisnadana)
Ø Upakara Melaspas Bade lan Penulangan;
o Banten dandanan sayut 5 Suci asoroh.
o Takep takepan baas nyanyah
o Banten Pasupati. Nasi Gibungan. Sakarura
o Pras Pemelaspa Sesayut Pasupati.. .
Ø Upakara Munggah ring Bade, Penulangan lan Penganyutan;
o Banten Pejati saha Suci pada asoroh
o Tulung Urip, Orti
d. Upakara Pangeresikan;
o Banten sayut 3
o Banten tebasan durmangala,
o Banten prayascita
o I Lis,
e. Banten Pengurip-urip.
o
Banten Pejati saha Suci asoroh,
o Penoreh (pamor, getih ayam, adeng), Banten Tukang.
Ø Upakara Ring Ajeng Pemangku;
o Banten Pejati. Pras Penganteb
f. Upakara ring margi catur jagi ke cetra(Jero Surya Darma)
Ø Pejati 4 (selem,putih,barak lan kuning)
Ø Kepelan 11
Ø Segehan Agung 1
Ø Tapakan penganteb
Ø Sayut set lengkap
Ø Sayut pengembak lawang
g. Upakara ring Bale Patok: (Jero Suryadarma)
Ø Pejati
h. Upakara ring Tulak Tanggul (Jero Dewi)
Ø Dandanan sayut 5 suci soroh
Ø Pejati 5
Ø Segehan agung
Ø Tapakan penganteb lis alit
Ø Pangkonan 3
i. Upakara ring pemajangan (Jero Suryadarma)
Ø pejati
j. Upakara ring margi 3:Jero Suryadarma
Ø Dandanan sayut 5 suci sorohan
Ø Pejati 3(selem,brumbun,barak)
Ø Kepelan 11
Ø Segehan agung 1
Ø Tapakan penganteb lis alit
Ø Sayut set lengkap
k. Upakara ring ulun pangkung:Jero Suryadarma
Ø pejati
l. Upakara ring ulun cetra:Jero Suryadarma
Ø pejati
m. Upakara ring kayu ee:Jero Suryadarma
Ø pejati
n. Upakara ring tengah cetra Jero Suryadarma
Ø
Dandanan sayut 5 suci sorohan
Ø Kepelan 8
Ø Segeh agung 1
Ø Lis alit
Ø Sayut 1 set lengkap
Ø Tapakan penganteb
Ø Pejati ring ajeng mangku
o. Upakara ring Prajapati: (jero suryadarma)
Ø Ring surya Pejati ring sor segehan,gelarsanga
Ø Pebangkit tos (pitik idup 7,bebek 3,baas,ketan,injin@1kg,lengis 1 botol,nyuh ategen,saang ategen,kacang suci,rob busung,semat,pis bolong satakan,tulung urip 1,taluh 11).
Ø Dandanan sayut 7 suci sorohan guling kucit
Ø Pejati 7
Ø Caru abrumbunan,kepelan 11
Ø Tapakan penganteb,lis
Ø Pejati ring ajeng mangku
Ø Sayut 1 set lengkap
p. Upakara ring Pura Dalem: mk.Kania
Ø Dandanan sayut 5 suci sorohan
Ø Pejati 3
Ø Segehan agung
Ø Tapakan penganteb
Ø Sayut 1 set lengkap
q. Bakti ring gluga 2 gluga @1 pejati banten penanjen munggah raris banten sukla pejati.
r. Upakara ring Tegal penangsaran:Mk Kania
Ø Pejati
s. Upakara rikala memargi Kesetra;,
Ø Upakara malebu atau pakutangan;
o Pras jalan, Cegceg
t. Upacara/Upakara Ring Setra;
Ø Upakara pangeruak setra.
o Tumpeng barak, Segehan agung,
o Pangulapan,
Ø Upacara Nedunang Watangan/Sawa
o
Banten Pejati saha Suci asoroh..
Ø Upacara ring genah Pembakaran
o Banten Pejati saha Suci asoroh,
o Segehan barak 2 tanding.
o Tumpeng barak-barak 2 mewadah tamas.
o Ntas Lantene gagah pangeringkesane,
Ø Ngemargiang/Niwakang Tirtha;
o Tirtha Penembak (sakingbangkyang kedulu lan keteben);
o Tirtha Panglukatan Atma,
o Tirtha Pangentas,
o Tirtha Panuwur (kemulan, kawitan, kahyangan tiga) .
o Tirtha Tunggang;
Ø Upakara Pangesengan;
· Beras Catur Warna letakan pada (sowang-sowang penulangan);
o Putih (beras) di Sirah,
o Kuning (ketan) di Tangkah,
o Selem (injin) di Waduk,
o Barak (beras merah) di Batis,
o Ring Teben Daksina 1, Raris Geseng,
· Sesampun sami layon kageseng raris api kesambehin astanggi lantur siam antuk Tirtha Penyeeb utawi toya klungah Nyuh Bulan Upakara ipun;
o Banten Nasi Geblagan,
Ø Nuduk Galih antuk sepit ngangge tangan kiwa.
· Upakara;
o Banten Pejati asoroh,
o Banten penumpit areng asoroh,
· Piranti;
o Pane asiki, toya anyar,
o Klungah nyuh bulan,
Ø Ngereka lan Ngadegang Sekah Tunggal manut akeh sane kekaryanin.;
· Upakara;
o Banten Pejati asoroh,
o
Pasucian.
· Piranti
o Kasa merajah lan daun pisang kaikik,.
o Kuwangen 22 siki,
o Pasucian, rurub sinom, Klasa/tikeh, sakarura
o Sesenden saha carang dapdap muwang tebu anggen nguyeg,
o Klungah nyuh gading,
o Sekah Tunggal,
14. UPACARA : NGABEN
RAHINA : SANISCARA PAING WARIGADE-
AN.
TANGGAL : 15 JULI 2023,
GALAH : 09.00, Wita,
GENAH : SETRA.
PEMUPUT : IDA PANDITA MPU DHARMA
YOGA SEMADI
a. Upakara Munggah Ring Surya,
o Daksina Gede 1,.
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.
b. Upakara Ring Sor Surya.
o Banten Pejati,
o Banten Pebusan Mentah Rateng.
o Gelarsanga. Segehan Cacahan.
c. Upakara Ring Prajapati.
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.
d. Upakara Ring Sawa Niri-niri.
o Bubuh Pirata.
o Panjang-ilang Mentah Rateng.
o Angkeb Nasi.
o Pengankat-angkat
o Banten Pejati saha Suci Asoroh.
e. Upakara Ring Sawa Gebogan;
o Banten Ayaban Bebangkit saha Suci asoroh..
o Pengadang-adang. Banten Teben
o Banten Saji,
o Dyuskamaligi.
f. Upakara Pengeresikan;
o Banten Isuh-isuh.
o Banten Byakala.
o Banten Prayascitta,
o Banten Durmangala.
o Banten Pengulapan,
o Banten Pabersihan. Lis,
g. Upakara ring Pamuwun/Genah ngeseng, sawusan Ngeseng Sawa;
o Banten Caru Ayam Brumbun Jangkep salan-salaning Caru..
h. Upakara di Ajeng Sang Muput;
o Daksina Gede.
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh..
i. Upakara Penganyutan;
Ø Upakara Mungga ring Surya
o Banten Pejati
Ø Upakara ring ajeng;
o Banten ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.
Ø Upakara Pengeresikan;
o Banten Prayascitta,
o Banten Bayakala,
o Banten Durmangala,
Ø Upakara ajeng Sang Pemangku
o Banten Pejati.
o Pras Penganteb.
k. Ngulapin (JERO SURYADARMA)
Ø Upakara ring Surya;
o Banten Pejati asoroh,
o Sor Surya; Segehan cacahan,
Ø Upakara Ngulapin,
·
Upakara Gebogan;
o Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.,
o Banten Pengulapan Agung,
· Upakara Niri-niri;
o Rantasan putih kuning medaging Jinah Satakan, Tulung.
o Kawangen mejinah 11 keteng anggen linggan sang kaulapin..
Ø Upakara Pengeresikan;
o Banten Byakala.
o Banten Prayascitta,
o Banten Tebasan Durmangala.
o Banten Pengulapan,
Ø Upakara Ring Pemangku;
o Banten Pejati asoroh, Pras Penganteb,
Ø Upakara Ring Peyadnyan;
o Upakara Pemendak,
15. UPACARA : PEKALAMIJIAN;
RAHINA : SANISCARA PAHING WARIGADE-
AN.
TANGGAL : 15 JULI 2023,
GALAH : 12.00, Wita,
GENAH : GENAH UPACARA..
PEMUPUT : PEMANGKU (JERO MK.MADE SEDANA)
a. Upakara Munggah Ring Surya,.
o Banten Pejati Suci Sari.
b. Upakara Munggah Ring Sor Surya.
o Segehan cacahan.
c. Upakara Caru;
o Caru Amancaan
o Dandanan sayut 5
d. Upakara Pengeresikan;
o Sayut 3.
o Banten Durmangala,
o Banten Parayascita,
o Tetimpug ,sala salaning caru
e. Upakara di Ajeng Sang Muput;
o Pejati
Upacara penyucian karang antuk caru amancaan lan seuperengganipun dwaning jagi ngemargiang upacara atma wedana utawi ngeroras,mangda karang inucap suci,patut ngemargiang atma wedana.
G. TATANAN UPAKARA LAN UPACARA NYEKAH;
1. UPACARA : PENYEKAHAN /NGERORAS
RAHINA : SANISCARA PAHING WARIGADE-
AN
TANGGAL : 15 JULI 2023,
GALAH : 18.00, Wita,
GENAH : BALE PEYADNYAN.
PEMUPUT : IDA PANDITA MPU DHARMA YOGA SEMADI
a. Ngajum Puspa;
Ø Eteh-eteh Puspa
1. Suku Tunggal; Sok Suddhamala;
2. Anteng Puspa Tungked Puspa.
3. Bokoran Puspa.Lungka-lungka. Kelatkat Suddhamala.
Ø Daging Puspa;
1. Pripihan, (Emas, Perak, Tembaga, Seng, lan Kuningan).
2. Menyan lan Anget-anget. Mirah Pudi.
3.
Seet Mingmang 11 katih,
4. Bunga Ratna putih lan bungan meduri, Padang lepas,
5. Nama( merajah sastra dasa bayu) Pererai lanang istri,
6. Don Bingin 33 sane lanang melingeb sastra ah,
7. Lan 33 sane istri nengkayak sastrne ang. Orti pusuh 2 katih.
Ø Upakara;
1. Banten Pejati asoroh.
b. Upakara Munggah Ring Sanggar Agung;
1. Banten Catur Rebah asoroh,
2. Dewa-dewi, Daksina Gede 1,
3. Banten ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh,
4. Banten Pejati saha Suci asoroh.
5. Daksina Lingga 1,
6. Sesayut Sidakarya atanding,
7. Sesayut Ardhanareswari atanding,
8. Jejauman, tigasan putih kuning,
c. Upakara ring sor Sanggar Agung;
1. Banten Ayaban Bebangkit Pulagembal saha Suci asoroh,
2. Gelar sanga asoroh,
3. Banten Pegenian asoroh,
4. Segehan Agung atanding, Tetabuhan,
d. Upakara Titi Mahmah;
1. Banten Caru Mancawarna, susunin Caru Bebek Putih.
2. Gelar sanga asoroh,
e. Upakara Melaspas
Ø Upakara Ring Surya;
1. Banten Pejati saha Suci asoroh.
2. Ring sor Surya; Segehan Cacahan
Ø Upakara Pemelaspas;
1. Banten Ayaban Pitu saha Suci asoroh,
2. Pras Pemelaspas, Pesucian, Sesayut Pasupati.
3. Daksina Gede 1,
Ø
Upakara Pemetikan;
1. Banten Pejati saha Suci asoroh, Pras Kara.
2. Pras Peguntingan, Pungu-pungu, Banten Dyuskamaligi, Pawitra,
3. Saet Mingmang, Kalpika, lan Sekar Tunjung Putih manut akeh Sawa,
f. Upakara Mepurwa Daksina;
1. Daksina Gede.
2. Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.
3. Banten Caru ayam brumbun Manca Warna asoroh maka Lantaran.
4. Gelarsanga. Panca Datu
g. Upakara Pemendakan:
· Ring Ajeng Sanggar Agung;
1. Banten Pejati asoroh
2. Segehan Cacahan,
· Ring Ajeng Bale Peyadnyan;
1. Banten Pejati asoroh
2. Segehan Cacahan,
h. Upakara Manah Toya Hning;
1. Banten Pejati dan Suci pada asoroh,
i. Upakara ring Puspa Sangge;
1. Banten Ayaban Pulagembal saha Suci asoroh,
2. Banten Catur Sari.
3. Pasucian, Banten Jejauman,
4. Adegan Puspa Sangge,
5. Keklintingan,
j. Upakara ring Puspa Sekah;
Ø Upakara Niri-niri
1. Banten Pejati saha Suci asoroh,
2. Banten Saji asoroh,
3. Base Kinangan, Banten Jejauman
4. Keklintingan, Pasucian,
Ø Upakara Gebogan;
1. Banten Ayaban Bebangkit saha Suci asoroh,
2. Banten Catur Sari.
3.
Sesayut Siddhakarya,
4. Sesayut Mertha Rawuh Sai,
5. Tebasan Guru,
6. Sesayut Siddha Purna,
7. Sesayut Siwa Sempurna.
8. Dyus Kamaligi.
k. Upakara ring Damar Kurung;
1. Banten Pejati saha Suci asoroh,
2. Banten Saji.
l. Upakara Mamutru;
1. Banten pejati asoroh
2. Banten Sesantun.
m. Upakara Pangeresikan;
1. Banten bayakala,
2. Banten tebasan durmangala,
3. Banten prasyascitta,
4. Isuh-isuh, Banten Sesayut Pebersihan.
5. Banten pangulapan, Lis,
n. Upakara ring Sang Muput;
1. Banten ayaban Tumpeng pitu saha Suci asoroh
2. Banten Saji asoroh,
3. Punya selengkapnya,
4. Banten Padudusan Jangkep Pemanisan,
o. Upakara Ngeliwet;
Ø Upakara;
1. Banten Pejati saha Suci asoroh,
Ø Piranti
1. Keren, Saang,
2. Payuk medaging toya anyar,
3. Beras, Madu, Susu, Behem Warak,
4. Don Plasa atau don ancak pakai tatakan bubur,
p. Upakara Menek Kelih lan Metatah
Ø Upakara ring Ajeng;
1. Banten Sesayut Raja Singa
2. Banten Sesayut Sabuh Rah
3. Banten Ayaban Solas saha Suci asoroh
Ø Upakara ring Penyekeban
1.
Banten Pejati asoroh.
Ø Upakara ring Bhatara Wisnu.
1. Banten Pejati asoroh.
Ø Upakara ring genah Petatahan;
1. Balegading munggah Suci asoroh
2. Daksina Gede 1.
3. Banten Sesayut Sundaran.
4. Banten Sesayut Telaga.
Ø Upakara ring Sangging;
1. Banten Sesantun.
2. Banten Pejati asoroh.
Ø Upakara Pangeresikan;
1. Banten bayakala,
2. Banten tebasan durmangala,
3. Banten prasyascitta,
4. Isuh-isuh, Sesayut Pebersihan
5. Banten pangulapan, Lis,
q. Ngeseng Puspa Sekah;
Ø Piranti;Cobek anggen genah ngeseng Puspa Sekah,
r. Ngadegang Sekah Penganyutan
Ø Piranti;
1. Sekah Tunggal,
2. Tebu atugel medaging sapsap, anggen nguyeg abu,
3. Kalungah ny uh gading kinasturi, anggen wadah abu,
4. Kamben Puspa saha pepayasan jangkep,
5. Bokoran, Lungka-lungka,.
s. Nanjenin;
Ø Upakara Gebogan ring Ajeng;
Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh.
Ø Upakara Sowang-sowang Sekah Tunggal;
Banten Sakasidan.
t. Upakara Nganyut Sekah Tunggal;
Ø Upakara di Surya;
Banten Pejati asoroh,
Ø Upakara di ajeng;
Banten ayaban Tumpeng Solas saha Suci asoroh.
Ø Upakara Pengeresikan;
1. Banten Prayascitta,
2. Banten Bayakala,
3. Banten Durmangala, Lis,
Ø Upakara ajeng Sang Pemangku
Banten Pejati. Pras Penganteb.
2.Upakara Gong Seket,Gambang,Topeng lan Wayang saha Ketungan
Ø Pengolem(Pejati,bakaran,segeh agung,samleh selem,nasi kepelan 11,sesari)
Ø Banten Pejati,sesantun
Ø Gambang (Pengolem,Pejati,Sesantun)
Ø Topeng :Mk.Sura (dandanan sayut 5,sayut sidakarya dll,pengolem biasa)
Ø Wayang :Dalang bawa paket banten numbas ring jero Dalang Bawa
Ø Ketungan : sayut sudamala,baas nyanyah,takep-takepan,gantung2an, pejati.
3. Upakara Pejayan-jayan metatah.
Ø Upakara Pejayan-jaya.Banten Pengeresikan sane ring ajeng.
Ø Upakara Ayaban;
a. Sesayut Pageh Urip
b. Sesayut Bayu Teka.
c. Sesayut Dirgayusa.
d. Sesayut Langgeng Amukti.
e. Sesayut Pengenteg Bayu.
f. Banten Ayaban Niis saking Banten Penyekahan.
H. TATANAN UPAKARA MENDAK LAN NUNTUN;
UPACARA : NGANGKID LAN PEBAKTIAN RING PU-
RA GOA LAWAH.;
RAHINA : ANGGARAKASIH JULUNGWANGI,
TANGGAL : 18 JULI 2023,
GALAH : 08.00, Wita,
GENAH ; SEGARA LAN PURA GOA LAWAH.
PEMUPUT : IDA PANDITA MPU DHARMA YOGA S.
Ø Gong Bleganjur Dadia Ibu: Pengolem,Pejati,Kepelan, ring Truk :Pejati lan santun.
Ø Bakti ring motor pengeter: pejati,teenan/segau,penuntun, pengulap,pengambe, penyegjeg,sayutsapurara/i/la,durmangala,prasista ,sukarura,toya anyar wadah gen-tong,persiapan canang raka.
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
ü Banten Ayaban Tumpeng Pitu Saha Suci aSoroh.
ü Daksina Gede 1, Dew-dewi
Ø Upakara Ring Sor Surya;
ü Banten Pejati asoroh,
ü Banten Penebusan asoroh,
ü Gelarsanga,Segehan Agung.
Ø Upakara Ring Catur Parhyangan;
1. Banten pejati Lan Suci 4 asoroh,
2. Jejauman 4 Soroh. Segehan Manca Warna Asoroh.
3. Nasi Cacahan Asoroh. Nasi Kepelan Asoroh.
4. Banten Ayaban Bebangkit Pulagembal saha Suci asoroh
Ø Upakara Ring Segara;
1.
Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci Asoroh.
Ø Upakara Pengangkidan Ring Segara;
1. Banten Ayaban Bebangkit Selem saha Suci Asoroh.
2. Salaran Lebeng Matah, Bebek Siap Putih, Bebek Siap Selem.
Ø Payuk Taneg 4 Besik Anggen Nunas Tirtha;
1. Payuk Mewastra Barak medaging Keten.
2. Payuk Mewastra Selem medaging Injin.
3. Payuk Mewastra Kuning medaging Baas Kuning.
4. Payuk Mewastra Putih medaging Baas Putih, Sami Dados Asiki Metatakan Bokor.
Ø Payuk Taneg 2 Besik Anggen Nunas Pala Bungkah Pala Gantung.
1. Payuk Mewastra Kuning medaging Padi Jagung.
2. Payuk Mewastra Putih medaging Sela Keladi.
Sami Dados Asiki Metatakan Bokor.
Ø Botol/Toples Kekalih Anggen Nunas Atma Meraga Toya Segara;
1. Botol/Toples Mewastra Kuning Tunasang Toyan Segara Satmaka Atma Leluhure Sane Lanang.
2. Botol/Toples Mewastra Putih Tunasang Toyan Segara Satmaka Atma Leluhure Sane Istri/Wadon.
Malinggih Ring Tapakan Daksina Lanang Wadon Sane Ucap Ring Ajeng.
Ø Upakara Pangeresikan;
1. Byakala/Sapurara,sapurari,sudamala,
2. Banten tebasan durmangala,
3. Banten prasyascitta,
4. Isuh-isuh, Banten Sesayut Pebersihan.
5. Banten pangulapan, Lis,
Ø Upakara Ring Ajeng Sang Muput;
1. Daksina Gede. Larapan Pemanisan
2. Banten Ayaban Tumpeng Pitu saha Suci asoroh,.
2.Upakara Ring Pura Goa Lawah;
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
1. Banten Pejati.
2. Ring Sor Surya, Segehan Cacahan.
Ø Upakara Munggah Ring Goane;
1. Banten Ayaban Tumpeng Solas saha Suci asoroh.
2. Banten Jejauman asoroh.
3. Salaran Bebek lan Ayam Putih. ,
Ø Upakara Ring Ajeng Pemangku;
1. Banten Pejati, Pras Penganteb ,
3. Upakara Ring Pura Gua Gala-gala;Mk.Kania
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
1. Banten Pejati.
2. Ring Sor Surya, Segehan Cacahan.
Ø Upakara Munggah Ring Goane;
1. Banten Ayaban dandanan sayut 5 Suci asoroh.
2. Banten Jejauman asoroh.
Ø Upakara Ring Ajeng Pemangku;
1. Banten Pejati, Pras Penganteb ,
4.Upakara Ring Dalam Puri;
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
1. Banten suci.
2. Ring Sor Surya; gelar sanga Segehan Cacahan.
Ø Upakara Ring Ajeng Gedong;
1. Banten Ayaban Bebangkit
2. Salaran Bebek Lan Ayam.Banten Jejaunan.
Ø Banten Pangeresikan;
Ø Upakara Ring Prajapati
Banten Pejati Suci sari.
Banten Jejauman asoroh.
Ø Upakara pengayatan ring Tegal Penangsaran, Manik Mas;
Banten Pejati,suci sari(pengayatan),2 pejati lan wadah tirta ,Nunas tirta ke Tegal Penangsaran, Manik Mas.
Ø Upakara Ring Ajeng Sulinggih;
1. Banten dandanan S5 suci,
2. sapulara,sapulari,sudamala,
3. Banten durmangala,
4. Banten prasyascitta,
5. Lis,isuh isuh
Ø Upakara ring Titi Gonggang,
1) Ring surya pejati
2) Ring ajeng dandanan sayut 5 suci sorohan
3) Tapakan penganteb
4) Sayut 3
5) Segehan agung
6) Pengolem mangku
5.Upakara Ring Goa Raja, Rambut Sedana;.
Ø Ring Pura Goa Raja
· Upakara Ring Surya;
1. Banten Pejati.
2. Ring gua apejatian
· Upakara Ring/Ajeng;
1. Banten dandanan sayut 5 saha Suci asoroh
2. Banten Jejauman asoroh.
3. Salaran Bebek Lan Ayam selem,
4. Sayut 3
5. Pengolem,
· Upakara Ring Ajeng Pemangku;
1. Banten Pejati. PrasPenganteb
Ø
Ring Pura Rambut Sedana;
· Ring Ajeng Gedong;
1. Dandanan sayut 5 suci sorohan,
2. Pengolem
3. Banten Jauman,
· Pakara ring Ajeng Pemangku,
ü Banten Pejati, Pras Penganteb,
6.Upakara Ring Pura Besukian, .
Ø Upakara Ring Surya;
1. Banten Pejati.
Ø Upakara Ring/Ajeng;
1. Banten Pejati saha Suci sari.
2. Banten Jejauman asoroh. Sesantun Alit.
Ø Upakara Ring Ajeng Pemangku;
Banten Pejati, Pras Penganteb
Ø Upakara Ngayat Ke Pura Banua Kawan, Banua Kangin, Bangun Sakti,
Banten Pejati..
7.Upakara Ring Pura Pedarman Sowang-sowang;
Banten dandanan sayut 5 Suci soroh(batu dinding,pasek,dukuh,arya KT, AK,...)=6pejati surya,6 dandanan S5+Pengolem
8.Upakara Ring Pura Penataran Agung;
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
a. Banten Pejati asoroh.
b. Ring Sor Surya Segehan Cacahan.
Ø Upakara Ring/Ajeng;
a.
Banten dandanan sayut 5 saha Suci asoroh.
b. Banten Jejauman asoroh.
Ø Upakara Ring Ajeng Pemangku;
Banten Pejati asoroh, Pras Penganteb
Ø Upakara Ngayat ke Pura Catur Lokapala (Gelap, Kiduling Kreteg, Ulun Kulkul, batumadeg), lan Pura Pamuput
Banten Pejati.
9.Upakara Ring Pura Dalem Suci
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
Banten Pejati,
Ø Upakara Munggah Ring Gedong.
Banten Pejati
Ø Upakara ring Betara Gde Sakti
Banten Pejati
Ø Upakara ring Samuan :
ü Banten Dandanan sayut 5 saha Suci asoroh.
ü Bnaten Jauman.
Ø Banten Pangeresikan;
ü Banten sapurara,sapurari,sudamala,
ü Banten tebasan durmangala,
ü Banten prasyascitta,
Ø Upakara Ring Ajeng Pamangku,
ü Banten Pejati. Pras Penganteb,
10.Upakara Ring Pura Puseh Bale Agung
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
Banten Pejati,
Ø Upakara Munggah Ring Bale Agung
ü Pejati (bale Agung)
ü Pejati(Btr.Lingsir)
ü Pejati (di Btr Sri/Jaba tengah)
Ø
Upakara ring Samuan
ü Banten Dandanan sayut 5 saha Suci asoroh.
ü Banaten Jauman.
Ø Banten Pangeresikan;
ü Banten sapurara,sapurari,sudamala,
ü Banten tebasan durmangala,
ü Banten prasyascitta,
Ø Upakara Ring Ajeng Pamangku,
Banten Pejati. Pras Penganteb,
11.Upakara Ring Pura Dalem Putra
Banten Pejati
Ø Rin g Gedong Dalem
Banten Pejati,
Ø Upakara Munggah Ring samuan.
ü Banten Dandanan sayut 5 saha Suci asoroh.
ü Banaten Jauman.
Ø Ring Tegal Penangsaran
Pejati
Ø Banten Pangeresikan;
ü Banten sapurara,sapurari,sudamala,
ü Banten tebasan durmangala,
ü Banten prasyascitta,
Ø Upakara Ring Ajeng Pamangku,
Banten Pejati. Pras Penganteb,
I. UPACARA : MEPAMIT RING GENAH
PEYADNYAN LAN MARGI
CATUR
RAHINA : ANGGARAKASAIH
JULUNGWANGI
TANGGAL : 18 JULI 2023,
GALAH : 21.00, Wita,
GENAH ; GENAH UPACARA LAN MARGI
CATUR.
PEMUPUT : PEMANGKU.
1.Mepamit saking genah peyadnyan Tulak Tanggul.
a. Upakara Munggah Ring Surya;
ü Banten Pejati.
ü Ring Sor Surya, Segehan Cacahan.
b. Upakara ring betara guru,pengayengan prajapati;
2 pejati
c. Pelinggih bucu2,pangkonan,segehan agung di tengah natar yadnya
d. Upakara Ring Ajeng Semawa Gumi;
Banten Suci asoroh Dandanan sayut 5,Segehan agung
e. Banten Pangeresikan; Sayut 3
f. Upakara Ring Ajeng Pemangku;(Jero Dewi)
Banten Pejati, Pras lan tapakan Penganteb
2.Upakara mepamit ring margi catur (Jero Surya darma)
ü Pejati 4 warna
ü Segehan agung,kepelan 11
ü Sayut 3
ü
Tapakan penganteb
J. UPACARA : RSI GANA NGEWALIANG KARANG
RAHINA : SANISCARA UMANIS SUNGSANG
TANGGAL : 29 JULI 2023,
GALAH : 10.00, Wita,
GENAH ; GENAH UPACARA/TULAK
TANGGUL
PEMUPUT : IDA PANDITA MPU DHARMA
YOGA SEMADI
Ø Upakara Munggah Ring Surya;
ü Banten pejati lan Suci .
ü Daksina Gede 1,
Ø Upakara Ring Sor Surya;
ü Banten Pejati asoroh,
ü Banten Penebusan asoroh,
ü Gelarsanga,Segehan Agung.
Ø Upakara ngewaliang karang;
ü Caru dasar amanca lan godel daanan
ü Bebangkit 1lan ketegepane.
ü Bakti ajeng sulinggih
ü Bakti penuur sulinggih
Ø Upakara Ring Sanghyang Semawa Gumi;
ü Dandanan sayut 5
Ø Upakara ring sanggah bucu-bucu pejati warna anut genah lan segehan cacahan
Ø Upakara piuning ring DalemàPejati lan pangkonan
Ø Upakara ring bale patok lan margi catur àpejati
Ø Upakara ring Tulak Tanggul(Jero Dewi);
ü Banten dandanan sayut 5, caru brumbun.Tapakan penganteb,sayut 3
Ø
Upacara ring margi 3 amung piuning lan caru abrumbunan
Ø Upakara ring Margi Catur (Jero Surya Darma);
ü Banten Dandanan Sayut 5 suci sorohan
ü caru Asia manut genah.
ü Pengolem tapakan penganteb,sayut 3,buu
Upakara Rsigana alit/nyolas lemengin saking ngelinggihang puniki kemargiang kapertama mejalaran sang sane nue karang sadurungne kesinengkaonan,raris nunasang ring beras jinah,kepanikayang mangda ngelarang caru puniki(nampah godel) ring genah yadnya,sedurungne ring margi 3 daweg ngaben 1978 yen sedurung punika kemargiang ring genah peyadnyan, dadosne mangkin mewali sekadi dumun. Indik bakti ring Margi Tiga lan margi catur sampun sangkaning titah Jero Suryadarma.
K. PARIKRAMA LPJ LAN PENGLEBAR PRAWARTAKA KARYAà Pejati lan canang pengraos ketegepin megibung lan Rsi Bojana (yen sida antuk).
Tegenan,05 Agustus 2023
PRAWARTAKA KARYA NGABEN KINEMBULAN DESA ADAT TEGENAN :
Manggala Prawartaka : Baga Parhyangan: Sinoman Upakara/Banten :
I Wayan Suiji I Made Gde Sujata I Wayan Suparta
Sauninga,
Bendesa Desa Adat Tegenan :
I Ketut Wana Yasa
PRAWARTAKA KARYA
NGABEN KINEMBULAN DESA ADAT TEGENAN
PINANGGAL 15 JULI 2023
Yajamana Karya : Ida Pandita Mpu Dharma Yoga Semadi
Pengabih/Penasehat : Mk.Md.Sedana,SH,Mk.Sudiastawa,Jero Degeng
Pengrajeg Karya : I Ketut Wana Yasa,A.Md.Par. ( Bendesa)
Pelima Pengrajeg : Klian-Klian Dadia se-DA.Tegenan
Manggala Prawartaka : Drs.I Wayan Suiji/Mk.Manik Puspa Yoga
Penyarikan : I Made Mustapa,A.Md.Kom
Juru Raksa I : I Komang Gunama,S.Pd/Mk.Gunama
Juru Raksa II : I Putu Arnawa,S.Pd
Baga Parhyangan : I Md.Sujata/Jero Mk. Dalang Sujata
Sinoman Bebanten : I Wayan Suparta lan Paiketan Serati
Sinoman Upacara : Jero Gde Krisnadana lan Paiketan Pinandita
Sinoman Upakara : Putu Surata & Nyoman Sudarma
Sinoman Gegitaan : I Wayan Surata,SST.
Baga Pawongan : I Komang Jana Yata
Sinoman Belawa : I Komang Ariana & I Km.Numerta
Sinoman Tamyu : Mk. Kd.Ririn Susanti,S.Pd & Pakis,PKK.
Sinoman Balakanti : I Nyoman Selahdana
Sinoman Ketreptian : I Made Sandiarta & Pecalang
Sinoman Kewarasan : Mk. Made Soma Warsa,S.Kep
Sinoman Ulangalu : I Komang Gita
Baga Palemahan : I Wayan Megeng
Sinoman Dekorasi : I Wayan Suela,S.Pd dkk
Sinoman Pewangunan: I Made Sudarma
Sinoman Sound : I Komang Gde Arta,S.Ag
Sinoman Listrik : I Made Rusmantara
Sinoman juru terang : Jero Surya Darma
Sin. genah peyadnyan : I Wayan Suweden
SK.Bendesa 2023
DUDONAN PARIKRAMA NGABEN KINEMBULAN DA.TEGENAN
NO | GALAH | PARIKRAMA | SANE NGANGGANIN |
1 | 15-01-23 | Parum ngerincikang ngaben sareng penglingsir lan pemilet.ngadegang prawartaka karya | Bendesa |
2 | 22-04-23 | Parum sareng serati netepang pengarga banten | Manggala Prawartaka |
3 | 26-04-23 | Parum nyumekenang dudonan yadnya lan bakti | Manggala Prawartaka |
4 | 06-05-23 | Tangkil keg ria Pucaksari Pesaban | Prawartaka karya |
5 | 18-05-23 | Parum Nugesang pemargin yadnya,usul-saran | Manggala Prawartaka |
6 | 25-05-23 | Marumang pemilet saking dura desa | Manggala Prawartaka |
7 | 09-06-23 | Ngawit mereresik ring genah yadnya Tulak tanggul | Prawartaka karya |
8 | 25-06-23 | Mepiuning ring merajan kemulan lan kawitan | Suang-suang pemilet |
9 | 18-06-23 | Mepiuning ring kahyangan desa,Nyukat Genah lan Nanceb | Pemangku lan sin wang. |
10 | 03-07-23 | Negtegang,nunas don bingin,toya ning,munggah sunari lss | Sulinggih,Prawartaka |
11 | 09-07-23 | Meebat krama kelodan,ngeruak ring setra krama kaleran,nunas tirta pekuluh suang-suang kawitan | Belawa,balakanti,pemilet/dadia suang-suang |
12 | 11-07-23 | Mebat krama kaleran,ngeruak margi krama kelodan lan mepejati ring Tulak Tanggul(Sanghyang Suratma) | Belawa,Balakanti,Prawartaka,mangku TT |
13 | 12-07-23 | Nunas,Nyepugin,Ngening,Nyiramang layon,ngaskara,Megiri-pati,Narpana lan memegat | Pemangku,Sulinggih,Prawartaka Karya |
14 | 13-14 | Petangi/Penanjen,Jenukan | Pmk,Sin tamyu belawa |
15 | 14-07-23 | Pesaksi Uleman Bupati,Wk,DPRD,Muspika,mss | Sin Tamyu,Belawa |
16 | 15-07-23 | Mlaspas wadah,Petangi,Pengutangan,Ngaben,Nganyut, Mekalamijian,Nunas,Ngeroras/Atma Wedana | Sulinggih,Prawrtaka karya |
17 | 16-17 | Menben jagi Nyegara Gunung | Prawartaka karya |
18 | 18-07-23 | Nyegara Gunung-Mepamit-Ngelinggihang | Prawartaka/pemilet |
19 | 19-07-23 | Pelelangan barang barang | Prawartaka |
20 | 25-07-23 | Mongkar wangunan,mereresik ring genah peyadnyan | Prawartaka/pemilet |
21 | 29-07-23 | Resigana ring peyadnyan,ngewaliangkarang,mecaru ring tulaktanggul lan Margi Catur | Sulinggih,Prawartaka karya |
22 | 08-08-23 | Penguningan penelas/LPJ lan penglebar prawartaka | Prawartaka & Bendesa |
23 | 15-08-23 | Rsi Bojana keg ria Pucaksari,Pesaban PUPUT | Bendesa,mk manik,dalang sujata |
Prawartaka Karya Ngaben Kinembulan
Desa Adat Tegenan
Warsa 2023:
Manggala : Penyarikan :
I WAYAN SUIJI I MADE MUSTAPA
Sauninga,
Bendesa Desa Adat Tegenan :
I KETUT WANA YASA
POTREKAN PARIKRAMA
Bendesa marumang Pangrencana ngaben lan ngadegang Prawartaka
Redite Umanis Langkir,15 Januari 2023 ring Bale Desa.

KBA.Kelod ngaturang ilikita
Pemargin yadnya/Ngaben



![]()
Prawartaka karya Ngaben Kinembulan Desa Adat Tegenan sane sampun kesudi dane Mangku Manik Puspa Yoga/I Wayan Suiji pinaka manggala, nguningang indik pengrencana ngaben sane polih pinampen becik pisan.![]()


![]()



Niki Publikasi ring Bali Post.22 Juli 2023
Parum nugesang indik dudonan parikrama lan ilikita pengabenan taler pemilet saking dura desa taler kerauhang mangdene nemu gelang,mewetu raris antar pemargin yadnyane.

Piuning ring Tulak Tanggul Piuning ring Gua Gala Gala

Piuning ring Betara Gede Sakti Piuning ring Prajapati

Piuning ring Pr.Puseh Piuning ring Pr.Bale Agung

Piuning ring Dalem Suci Piuning ring Margi Tiga
Negtegang karya olih Ida Pandita Mpu Dharma Yoga Semadi

Tegteg Ngunggahang Sunari Petugas PLN negehin kabe

Nunas Don Bingin ring Pura Puseh Bale Agung Tegenan

Krama Desa Adat maolahan pinaka pengwales Patusan
Ngelarang upacara Ngeruak Setra
![]()
![]()

Nunas ring Dalem & Prajapati,Nyepugin ring setra

Upacara Ngening/Ngayehang Sekah ring Uma Kolong
Mersihin Layon

Ngaskara,Giripati Wayang Jero Dalang Sujata

Narpana Pengutangan Ngaben
PESAKSI SAKING ULEMAN.
Pesaksi saking Bendesa sejebag Kecamatan Rendang
Pesaksi saking DPRD Karangasem,Sekretaris FO,Penglingsir Arya kaneruhan
Pesaksi Bupati Karangasem,nyukserahang simbolis kalih dasa yuta

Pesaksi saking I Wayan Sudirta SH,DPR RI, Bu Yuli DPRD Provinsi Bali dan Bapak Wayan Gredeg mantan Bupati Karangasem.

Mr.Phllipe Dirut PT.BAW ….Penari joged parikrama melila citta taler karaoke
Mendem sawa

Mendak ring Segara Klotong ritatkala ngajar ajar
Paiketan Pemangku Dharma Kerti Desa Adat Tegenan

Mepamit saking Penataran Agung Rsi Gana ring Genah Yadnya
(ring Tulak Tanggul)
Ngemargiang caru pemuput ring Margi Catur olih Jero Surya Dharma
Caru godel kapertama sajeroning ngaben ring Tulak Tanggul
Upacara ngaben yening tigang rahina sampun puputkemargiang upacara mecaru ring margi tiga nenten ring genah upacara,sering sang medue genah kesinengkaonan,antuk punika nunas bebaos,kapanikayang mangda ngelarang caru dasar amanca lan meweweh godel bakti bebangkit lan seuperengganing pengresiganaan,pinaka ngewaliang genah punika mewali dados tegalan,sesampun pengemit karya keantukang. Ngaben warsane puniki caru puniki ngawit kemargiang.
Mlaspas puspa jagi ngajar-ajar
Majar ajar ring Pura Dalem Puri
Matur piuning lan mejauman ring Pura Dalem Putra
Pinaka niasa ngaturang Suksma ring Ida Betara dalem dwaning sampun sida antar pemargin upacara sanghyang atma ngawit nunas ring Dalem, ngaben,ngeroras nyantos majar ajar saha ngelungsur restu jagi kelinggih-ang ring rong tiga utawi linggih Dewa Hyang suang-suang.
Dumogi sami sdya rahayu sida melinggih becik taler pertisentana rahayu
Tidak ada komentar:
Posting Komentar