Senin, 09 Agustus 2021

TIRTA PENGERAPUH JAGAT GEGUAT NYAPUH MALA

Krama Banjar Adat Tegenan Kelod, Desa Adat  Tegenan,sajeroning nampenin pituduh guru wisesa Gubernur Bali manut sewalapatra saking edaran MDA Prov.Bali,SE No.: 007/2021/MDA BALI, Tgl.02-08-2021 indik Aci Pakelem Hulu Teben ring Manca Segara, sane medue tetujon mangda Ida Sanghyang Widhi Wasa mepaica wara nugraha antuk nyapuhaken sehananing mala merana Covid 19 ring jagate saha kahuripan mewali paripurna kadi nguni utamanipun kahuripan krama Desa Adat Tegenan.

Nabdabin indike punika klian Banjar Adat Tegenan Kelod Mk.Manik kesarengin Mk.Kt.Kania Pemangku Pr.Dalem, .sampun presida ngemargiang upacara  pemendak Tirta Pengrapuh Jagat sane ketunas ring Besakih olih Jero Bendesa  duk rahina Sukra Wage Wayang,6 Agustus 2021.Benjangne nemonin Tumpek Wayang galah jam 16.00 Wita megenah ring Pr Dalem,Mk.Manik Puspa Yoga,meprekanti sareng Paiketan Istri Dharma Patni,Paiketan Serati Banten Sekar Wangi lan KWT Mekar Wangi ngaryanin bakti piuning lan pemendak,kesaksi antuk petajuh Bendesa I Ketut Wana Yasa, A.Md.Par. sampun presida nibakang tirta punika ring krama Adat melarapan suang-suang Dadia,lantur ring dadia ketibakang ring kramanyane suang-suang mangda nenten akeh kramane mepupul ,mangda nenten piwal saking protokol kesehatan.

Ring galahe punika Mk.Manik nugesang pisan, mangda krama sami setata eling nunas ica lan ngemargiang sehananing napi sane ketitahang olih sang angawa rat pamekas indik dudonan ngemargiang protokol kesehatan punika sampunang pariboya. Taler ketelatarang indik tetujon lan tata titi ngemargiang tirta sane pacang nyejer abulan pitung rahina ngawit saking Tumpek Wayang 7 Agustus 2021 ngantos 18 September 2021,inggian ring Padma Pura Kahyangan Desa,naler ring merajan krama suang-suang. Sesampun rauh ring jero suang-suang tirta punika kependak kelinggihang ring padma lantur wusan muspa tirta pengrapuh jagat ke ketisang ring pekarangan kelanturang ngemargiang tirta Pelukatan sepisanan ketunas taler ring lebuh tengen kegenahang seselet pinaka cihna utawi pinget.

Indik pemargi yasa kerti selawas Ida Betara Tirta nyejer,ketugasang mangda krama sareng kalih ngerahina megiliran ngaturang bakti ring Pura Dalem genah tirtane nyejer,punika taler ring suang--suang Dadia mangda katitenin oleh krama dadianyane melarapan pewarah klian dadia,baos Mk.Manik.

Ketut Wana Yasa pinaka petajuh Bendesa ngaturang dahatin suksma ring krama Paiketan istri,serati lan KWT MekarWangi sane sampun presida ngayah mereresik lan ngaturang bakti pejati peyasan lan pemendak sapisanan ngemargiang pesangkepan suang suang,tityang ngangganin krama Desa Adat ngaturang suksmaning manah antuk kelascarian ibu-ibu sareng sami.

Ring galah punika taler presida rauh dane Jero Gede Krisnadana pemangku Betara Gede Sakti ,Jero Mk.Sudiastawa pemangku Pr.Dalem Suci,Klian Dadia Ibu Kanginan I Ketut Wana yasa,Klian Dadia Ibu Kawan I Made Mustapa,utusan Dadia Dukuh Segening Jero Megeng,Dadia PejenenganNi Wayan Ngenik,Dadia Pasek Gelgel I Komang Selahdana,Klian Dadia Pasek Kubakal Putu Surata,Klian Dadia Pulasari Guru Wayan Suweca,Klian Dadia Tangkas Kuriagung Guru Wy.Suparta, Klian Banjar Dinas Tegenan sepisanan Ketua Satgas C19 Mk.Gede Tangkas Wiguna,miwah sane siosan.

Dumadak sangkaning pemargi yasa kerti puniki sedaging jagat presida rahayu dwaning sehananing merana pakeweh urip musnah saking mercapada,mewetu raris landuh kerta raharja pemargin kahuripane,ajeg sekadi jati mula. (manixs).

                      Parikrama Mendak Tirta sareng Bendesa,Sukra WageWayang,6 Agustus 202

                               Ngawit nyejerang tirta lan nibakang ring suang-suang Klian Dadia


 


Selasa, 03 Agustus 2021

COVID SIANGOLAS

Cara engsek rasa bayune ngenehang,

Orang pesaja,anake ngorang tusing,nanging nyajaang,

Virus ganas nguugang gumi,kanti ngilangang rasa liang,

Ipidan gemuh idup nyama Baline cara anak nungked bangkyang,

Disubane babar grubug penyakit cara jani ,mekejang mesebeng mayang.

 

Saja buka senggake diagete da nigtig tangkah dilacure da mesebeng eling,

Ingetang hidup mula nyalanin karma ane aba uling-uling,

Angsohang nyalanin idup medasar sesana ane rahayu ,apang tusing iraga paling,

Negtegang agama medasar dharma,nyalanin karma ajaak nyama,disebete apang tusing glalang gliling.

 

Gegodan idup cara jani anak liu,pengeng yen sing iraga bisa nitetin,

Olah keneh,olah raga,olah pengupa jiwa gumi gerit masih lampain,

Lascaria nerima titah guru wisesa,to tuwah patut titenin,

Apang iraga ajak mekejang sadya rahayu,apang tusing kanti ngalain,

Sayagaang prokes,yatna nyaga dewek da engsap nunas ica,mogi wastu si covid enggal ngalain.

                                                                    Giri Pendawa,04 Agustus 2021

                                                                      @manixs

Senin, 02 Agustus 2021

NAPI MAWINAN MABUAT PISAN NANGIANG SEDAAN KARANG UTAWI PENUNGGUN KARANG ?

 Sedaan Karang sane naler kebaos Penunggun Karang,wantah sinalih tunggil pelinggih sane wenten ring wayabya(kaler kauh) ring suang-suang pekarangan krama Hindu Bali pinaka pengraksa dewaning paduraksa,inggih punika,paduraksa bucu kaler kangin kegamel antuk Sang Sri Raksa,wantah pamuktian Bhetari Sri,bucu kelod kangin kewastanin Adi Raksa utawi Guru Raksa pinaka pamuktian Bhetara Guru, bucu kelod kauh pinaka pamuktian Bhetara Rudra kewastanin Rudra Raksa,genah kaler kauh pamuktian Dewi Uma kewastanin Kala Raksa,keadegang pelinggih kewastanin Sedaan Karang utawi Penunggun Karang.

Ngewangun pelinggih Sedaan Karang wenten dasar pamikukuh ipun minekadi :

1.    1. Lontar Sapuh Leger 

    Sinalih tunggil dagingnyane maosang satwa Sang Sudha sane embas ring rahina Saniscara Kliwon Wuku Wayang sane kebawos Tumpek Wayang. Sekadi Bhisama Bhatara Siwa kebaos jatma sane embas ring rahina Tumpek Wayang presida ketadah ring Bhatara Kala,antuk punika Sang Sudha eling ring pelekadane rahina Tumpek Wayang,ipun jejeh pisan santukan Bhatara Kala setata ngepung nyengkalen ipun. Sang Sudha melaib nyelametang dewek mengkep ring lingsehan tiing sane bet pisan. Sang Sudha medue ari sane mewasta Diah Adnyawati,sotaning dados ari pastika sampun medalem pisan kewentenan rakan dane,irika raris Diah Adnyawati nunas pemargi ring Ida Sang Prabhu Mayaspati sane meparab Sang Arjuna Sastrabahu. irika raris dane Raja Sang Arjuna Sastrabahu meyuda mejahang Bhatara Kala prama bela ring panjak dane. Tan sinipi megejeran agung yudane nanging Bhatara Kala tan sida nampenin kawisesan Raja Sang Arjuna Sastrabahu,kaon raris Bhetara Kala,irika raris nyerah lan Raaja Sang Arjuna Sastrabahu nitahang Bhatara Kala kadi asapuniki: Duh Bhatara Kala mangke ring wayabya ungguhanta, wus kita angrebeda ring rat. artosipun: Wuduh Dewa Bhatara Kala jani kaja kauh (Wayabya) tugas idewane ngemit pekarangan imanusa,suud ngerebeda ngiyeg-iyeg imanusa.Ngawit punika Bhetara Kala melinggih pinaka Penunggun Karang sane kebaos Sang Kala Raksa sane ngeraksa Sang Raksa, Sari Raksa, Adi Raksa lan Rudra Raksa.

2.    2.Lontar Siwagama,

    Maosangkrama Hindu sajeroning ngewangun paumahan patut nangun Merajan Kamulan/ Kemulan Taksu  pinaka "Huluning Karang Paumahan". Pelinggih Bharata  Guru/Tri Murti(Parhyangan). Ring madya mandala genah pawongan tetangunan paumahan, ring Nista Mandala ketangunang Sedaan Karang.

3.    3.Lontar Purwa Bhumi Kamulan

    Sesampun Upacara Atma Wedana sekadi Nyekah utawi Memukur sane agengan kebaos Maligia. Selantur ipun sanghyang Atma kebaos Dewa Pitara yening ring kota kelinggihang ring undagan sor Kamulan,mawinan anak menak ten kayun sareng muspa ring merajan anak siosan.

4.    4.Lontar Hasta Kosala Kosali 

     Kesurat: Aywa nora padu raksa bilangjungut, yan tan mangkana hala sang maumah mabwat. Artosipun: sampunang nenten ngewangun"padu raksa" satunggil bucu  karang paumahan, yening nenten,sang madue umah jagi sinengkaonan. Wayabya natar ika, iku Panunggun Karang paumahan. Artosnyane:kaler kauh (Wayabya) saking natah paumahan nika wantah genah Penunggun Karang. Taler  wenten maosang Panca Amertha luire,Sari Raksa(kaler kangin),Guru Raksa(Kelod Kangin),Rudra Raksa(kelod kauh),Kala Raksa pamuktian Dewi Uma(Kaler Kauh),ring tengah Durga Raksa. Mawinan rikala mlaspas ring tengah pekarangan kependem banten Rsi Gana suksmanipun mangda sang aduwe umah setata medasar pamineh sane wicaksana sajeroning nitenin kahuripan ngemargiang grahasta asrama mawinan Betara Gana suksmannyane Wigna-gna Dewa,Dewa Winayaka lan Dewa Wigneswra.

5.    5.Tattwa kala raksa.

     Sane mawit saking basa sansekerta aksara kala lan raksa . Kala artos ipun dauh/waktu, Raksa suksmanipun nyaga/melindungi, sampunang baosanga kalautawi bhuta kala punika jin,setan utawi sane siosan,niki mangda medue tetekeh ring srada budaya Hindu. Ring sajeroning dauh/waktu punika wenten energy/kekuatan. Swami Satya Narayana maosang ,galah semeng rikala jam 4.00 ngantos 8.00 kebaos galah Satvika. Jam 8.00 ngantos 16 sore galah   Rajasika. Ngawit jam 16.00 ngantos jam 20.00 dauh  Satvika. Jam 20.00 ngantos jam 4.00 kebaos galah Thamasika. nika mawinan yening iraga mangda rahayu mangda nginutin galah parilaksana antuk dauh kala raksa(penyelarasan waktu dan ruang). Yening ring upacara wenten bakti Mecaru,wit saking lengkara Cam(sansekerta) artosipun anut/selaras/manis,yening ring pustaka Samhita Suara,aksara Cam artosipun ayu/jegeg,mawinan caru suksmanipun kahuripan puniki mangda anut selaras lan serasi/somya anut galah(waktu) lan genah(ruang),yening mecaru boya metetujon ngulah jen setan/iblis nanging nyomya/menselaraskan.

6.    6.Canakya Nitisasttra IV. 18 maosang; yening ngawit mekarya mangda kekawitin antuk dauh utawi galah sane becik kebaos dewasa ayu.

7.   7.Canakya Nitisastra III. 11 

    Maosang: Naastijagarata bhayam, suksmanipun, yening iraga setata yatna,mawas ring angga,telaten pastika nenten nemuang sengkala.

8. 8.Manawa Dharmasasttra 11.92 

    Maosang,manah punika wantah Indria sanekebaos Ekadasendria Manah Jnyanam. pikayun sane wicaksana utawi Manah Jnyanam nika taler kebaos Rajendria. nika mawinan krama hindu ring jagate bakti ring Hyang Widhi antuk nyembah Dewa Gana pinakaWighna-wighna Dewa angilangaken piambengin urip. nika mawinan ajegang manah sane wicaksana utawi Manah Jnyanam sajeroning ngamel Indria rikala ngemargiang kahuripan.

       Pinguntat,maka pamucuking bebaos ring sajeroning pekarangan patut ketangun merajan pinaka uluning pekarangan(Parhyangan/Sanghyang Titah),sabilang bucu ketangiang padurak-sa sane kamuktiang olih suang-suang pengraksa sane kebaos panca amertha utaman-ipun pamuktian Dewi Uma dados kala Raksa ketangiang Pelinggih Sedaan Karang ring wayabya (Palemahan/Sanghyang Raksa) lan ring tengah pamuktian durga raksa/panca amertha ketangiang pelinggih Ratu Gede Medue Karang(Pawongan/ Sanghyang Wenang). Suksmanipun nangiang Sedaan Karang utawi penunggun karang nenten wenten tios mangda wenten nunggu/nyaga pekarangane punika mangda nenten wenten salwiring bhuta,kala,dengen,jin setan,desti ngurebeda nyengkalen sang medue pekarangan,yen sampun titen rahayu sane nuenang paumahan. (by manix.)

Minggu, 01 Agustus 2021

LEMPUYANG

Lempuyang marwah sinarnya para leluhur

Mpu Gni Jaya cikal bakalnya sang Pasek yang Masyhur

Dengan Dewi Manik Gni sang prakerti nan luhur

Bersemayam dalam keheningan lempuyang yang termasyhur.

 

Para warih menapakan kaki di lerengmu

Dengan hidmat mengayun langkah ingin bertemu

Dalam kerimbunan  menjuntai  diharibaanmu

Desah nafas eksotis menerpa belaian sang penjamu

 

Para satwa bergelayut dalam pelukanmu

Menjamu ramah dengan sebutir buah milikmu

Udara segar menambah gairah bersamamu

Kabut tipis dengan desis semilir angin yang saling meramu.

 

Lempuyang ……..

Karena sucimu Hyang Iswara bersemayam dipuncak yang menantang

Menjaga sisi timur jagat Dewata yang tersayang

Sebagai kiblat nawa dewata yang terpandang diantara bintang.

 

Pemandangan indah yang terpampang

Tiada jemu mata memandang

Sebagai suguhan di semesta yang melintang

Yang mengundang hasrat untuk selalu datang ke Lempuyang.

 

                                                                                Hasrat,1 Agustus 2021

                                                                                By.manix

DEWI ANJANI

Senyap hening tanpa gerak,………sunyi

Jiwa melayang dalam kehampaan tiada bunyi

Runtuh tapi tanpa bekas…sunyi tanpa bunyi

Dewi sang penjaga hati tak lagi bernyanyi.

 

Hari ini Tumpek Uye,waktunya Dewa Rareangon

Karena Ia penguasa segala ingon-ingon

Puja mantra,dupa harum, genta mengalun menepuk angan

Tiba-tiba tersayup suara halus tanpa bayangan.

 

Hari ini ratusan tahun reinkarnasi Sang Dewi telah usai

208 bulan sudah berstana dan sebagai penuntun yang dijiwai

Wujudkan tujuan hidup jadikan jiwa yang piawai

Dalam mengemban amanat sebagai pendawai

 

Om Awignamastu namo sidham

Apapun yang terjadi semua sudah kehendakNya sebagai sabda alam

Karenanya manusia melaksanakan sesuai karmanya dan jangan tinggal diam

Dewa-Dewipun melaksanakan reinkarnasi karena karma sebagai suratan alam.

 

                                                                                                                Medio,3 Juli 2021

                                                                                                                Tumpek Uye.